donderdag 3 september 2015

De zeespiegel 7 meter hoger, nou en?


Ik vind Obama een goeie president, die verstandige ideeën heeft. Als hij klimaatverandering op de agenda zet - en dat doet hij - dan wordt het hoog tijd dat ik me er ook eens in verdiep. Ik heb het boek van Noami Klein trouwens al klaar liggen op mijn nachtkastje, maar ja dat is weer zo'n baksteen.


Gelukkig heeft Vice er een docu over en die zijn altijd maar 15 minuten, dat kan er nogwel af. Shane Smith had zijn North Face-pak en zijn kaplaarzen aangetrokken en was naar Groenland gereisd voor een ontmoeting met Jason Box, een overnachting in een kampeertent en een helikoptervluchtje.

Jason Box kende ik al uit een artikel over klimaatwetenschappers die depri worden, omdat ze zich de hele dag met het einde der tijden bezighouden. Ik voelde me dus al een beetje ongemakkelijk toen ik ging kijken, want zelf ben ik ook iemand die als hij leest dat het heelal over 12 miljard is uitgedoofd, denkt: laten we er dan maar meteen mee ophouden.

Box meet de hele dag hoe snel de ijskap op Groenland smelt, door hele lange palen door de ijskap te slaan, met een vlaggetje eraan, en ieder jaar te kijken hoeveel meter ze dan boven het ijs uitpriemen. Wetenschap kan heel simpel zijn.

De mannen van Vice hadden er een mooie, onheilspellende rapportage van gemaakt, met veel stukken ijskap die afbraken en in het water donderden. Waar ik van schrok is dat de ijskap niet helderwit is, maar vuilgrijs, door alle luchtvervuiling. En grijs kaatst het zonlicht veel minder terug dan mooi wit, dus dat warmt een stuk beter op.

Als al het ijs van Groenland is gesmolten, stijgt de zeespiegel 7 meter. Ik schrok me dood. 80 van de 100 grootste steden staan dan blank, dus ik voelde me erg ongemakkelijk en ben eens gaan zoeken naar een kaartje dat aangaf hoeveel aardbodem dan door het water verzwolgen zou zijn. Het Internet zou het Internet niet zijn als dat er niet was, en ja hoor: Behalve Eindhoven en Arnhem is er dan weinig stad meer over in Nederland. (Platteland boeit me niet zo).

Maar als je dan even uitzoomt naar heel Europa, is er verder eigenlijk niks aan de hand! Sterker nog, ook als je kijkt wat er gebeurt als de wereld 50m verder onder water staat, ligt het allergrootste deel van Europa gewoon nog boven water. Oké, vanaf Venetië is er een flink stuk uit Italië en van Vlaanderen tot en met de Noordduitse laagvlakte is het soppen en Nederland wordt teruggebracht tot het eiland Hoenderloo en een stukje Zuid-Limburg, maar verder ziet Europa er nog steeds heel erg uit als Europa.

Er gaan wel heel veel hoofdsteden kopje onder: Londen, Parijs, Berlijn, Brussel, Rome, Amsterdam. Maar ja, Manchester, Lyon, München en Milaan nemen het graag over. Amsterdam hoeft niet vervangen, de burgemeester van Hoenderloo kan het restantje van Nederland wel in zijn eentje besturen.

Op de een of andere manier vond ik dit geruststellend. De stijging van de waterspiegel leidt alleen plaatselijk tot narigheid. Dat is ook precies het (politieke) probleem met al die klimaatveranderingen. De een heeft er last van, de ander veel minder.

Ik hoop dat als wij hier straks voor het water moeten vluchten de rest van Europa de grenzen voor ons verder openzet dan voor asielzoekers uit de rest van de wereld.


woensdag 22 juli 2015

The public wants what the public gets


Dat zingt Paul Weller ergens in Going Underground, een van de nummers van de Jam die op 1 binnenkwamen in de Britse top zoveel. Ik weet niet of hij het meende of gewoon uit balorigheid de voorgaande strofe, "the public gets what the public wants", een keertje omdraaide, maar ik ben het er hoe dan ook mee eens.


Stokpaardje van me: Als je iets vaak genoeg hoort ga je het vanzelf leuk vinden. Mensen die je elke dag ziet ga je ook vanzelf aardig vinden. En als je elke dag door het Groene Hart forenst, ga je de diep verborgen schoonheid van weilanden zien.

Ik moest er weer aan denken toen ik las dat Thriller de bestverkochte plaat aller tijden is. In de Quest Psychologie op de bladzijde waar ze uitleggen welke muziekstijl de meeste mensen aanspreekt. Nou, die ze het meeste horen dus. Dieper gaat het niet.

In de jaren tachtig besloten Sony en nog wat grote platenmaatschappijen dat ze veelsteveel artiesten in hun stallen hadden en gingen ze saneren. Dat betekende dat we een decennium lang volgepropt werden met een menu van Michael Jackson, Tina Turner, Dire Straits en Phil Collins. Wat hebben we het slecht gehad. Als je eerlijk bent kun je Michael Jackson toch ook niet goed vinden, met dat schrille, hijgerige piepstemmetje. Alleen Human Nature en de gitaarsolo (Eddy!) op Billie Jean, die gaan nog een beetje.

En toch heb ik die plaat in de kast staan.

woensdag 24 juni 2015

Verstandige taal over onderwijs van Ha-Joon Chang


In zijn boek 23 things they don't tell you about capitalism zegt hij (in de pocket op p. 187, maar ik tik het voor je over):

In many lines of work, what counts is general intelligence, discipline and the ability to organize oneself, rather than specialist knowledge, much of which you can, and have to, actually pick up on-the-job.
Ha-Joon Chang
De veelzijdige econoom Ha-Joon Chang
Als die man gelijk heeft - en dat heeft hij natuurlijk - hoeft hoger onderwijs niet langer dan 3 jaar te duren en is een MBA helemáál nergens goed voor. Hoe de dingen werken in een organisatie en wat ze daar belangrijk vinden, is veel belangrijker om je werk goed te doen, dan in veel vakken tentamen hebben gedaan.

Wat stelt die kenniseconomie dan nog voor?

vrijdag 1 mei 2015

Wat heb je aan tanks?

Gisteren in de Volkskrant een interview gelezen met Alfred van Staden van de AIV, die vindt dat we meer aan defensie uit moeten geven. Bijvoorbeeld aan tanks, want die hebben we allemaal afgedankt, terwijl onze voormalige bondgenoten de Russen er wel een boel hebben. Poetin heeft zelfs een nieuw model laten maken, de T14. Er staat in dezelfde krant een mooie doorsnede van, waarin de twee videocamera's aan boord apart vermeld worden. Eng hoor. Er staat ook bij dat het kanon op afstand bestuurd kan worden.

Nog veel boeiender is de foto bij het artikel. Daar staat een Nederlandse helikopter op, die in een groot vrachtvliegtuig wordt geladen. Als je de foto wat beter bekijkt zie je op het vliegtuig het email-adres van de eigenaar: info@224lo.ru. Ja, "RU". We huren in Rusland vliegtuigen om onze helikopters te versjouwen. Bij de nieuwe vijand! Ik ben benieuwd of de Commandant der Strijdkrachten dit adres ook nog mag mailen als de nieuwe tanks straks richting Kiev of Marioepol moeten. Als je een goed een argument voor meer defensieuitgaven zoekt, heb je het met dit emailadres wel.

Ik zie op de site van 224lo dat het Franse leger ook een bijzonder tevreden klant is. Ik had eigenlijk verwacht dat dit land, dat wat krijgshaftiger is dan het onze - ook al hebben ze vanaf Waterloo iedere belangrijke veldslag verloren - zijn eigen spullen nog wel zou kunnen vervoeren. Nee dus, en daar schrok ik wel van, als inwoner van een klein, pacifistisch land dat graag wegkruipt onder atoomparaplu's en achter bondgenoten die op hun nationale feestdag wel hun leger laten paraderen. En dan niet alleen met trommels en trompetten, ook al kun je de vijand daar behoorlijk mee laten schrikken.

Ik vraag me wel af of we onze centen echt aan tanks moeten uitgeven. Ik snap wel dat iemand als Van Staden (1942) daar mee komt. Die schrijft waarschijnlijk nog met vulpen en misschien speelt hij de slag bij Koersk wel eens na met modelsoldaatjes van Airfix op het zoldertje boven zijn garage. Maar als we hier het geld al ooit bij elkaar gescharreld krijgen voor die spullen - bijvoorbeeld door àlle overheidstaken aan de gemeente over te dragen - vraag ik af of er iemand te vinden is die in zo'n tank wil zitten. Van Staden is te oud en de rest van het land is te individualistisch.

Een beetje hacken of drones vanuit een veilige bunker bedienen, daar is meer animo voor. En dan komt die T14 met zijn op afstand te bedienen kanon weer goed van pas. Gewoon hacken via de Wifi en de geschutskoepel snel 180 graden draaien voor het kanon afgaat. Als je het beeldscherm van de tankcommandant mee hackt ziet hij het niet eens en kun je het grapje een paar keer herhalen.

Stukken goedkoper, geen bodybags - althans niet bij de goeien - en die Poetin staat mooi voor aap.

zondag 12 april 2015

Amerikaanse managers zijn te duur

Wat is Ha-Joon daar aan het witwassen?
Dit is een lamme vertaling van "US managers are overpriced", een hoofdstukje ("thing") uit 23 things they don't tell you about capitalism, een heel fijn boek van Ha-Joon Chang uit Cambridge, UK.

Chang (of zou dat zijn voornaam zijn?) neemt 23 borrelpraatjes van kapitalisten door en maakt er gehakt van. Dat klinkt trouwens raar, gehakt maken van borrelpraat, zeker als er bitterballen bij geserveerd worden.

Het gaat trouwens niet om borrelpraat, het gaat om opvattingen van conservatieve, academisch geschoolde economen, aangevuld met Bill Clinton en Tony Blair. En Clinton gaat bij veel mensen nog door voor een progressieve heilige, Blair is door de herhaalde mededeling van Joris Luijendijk dat hij 2,5 miljoen per jaar krijgt van JP Morgan (probeer maar eens te verzinnen waarvoor) nu wel door de mand gevallen.

Maar goed, Ha-Joon betoogt dus dat Amerikaanse managers duur zijn in vergelijking met managers in andere landen, duur zijn in vergelijking met managers van succesvollere bedrijven en duur zijn in vergelijking met hun voorgangers in de VS die het in de jaren zestig en zeventig veel beter deden.

Kennelijk hebben managers dus de politieke, economische en misschien zelfs wel morele (wat voor moraal?) om hun eigen salaris te bepalen. Rationeel is het niet te verklaren, want dan zouden ze geld in moeten leveren als ze de boel verklootten. Maar nee, dan krijg je een gouden handdruk.

Wat ik nou raar vind, is dat het zelfs Dijsselbloem niet gelukt is om daar wat aan te doen bij Amrobank. Ik heb even opgezocht wie daar commissaris zijn en het zijn allemaal old boys/old girls. Hebben ze bij Financiën nou niet kunnen bedenken dat dat niet de ideale vertegenwoordigers van de enige en grootaandeelhouder zijn? Had er nou niet minstens een vakbondsbestuurder (en dan niet Wim Kok) in kunnen zitten?

De ABNAMRO is voor 25 miljard gered en nu hoogstens 15 miljard waard. Wat voor salaris zijn die managers waard?

Ik las ook dat de beursgang 400 miljoen kost. Hoezo? Lijkt me erg veel geld om te betalen aan het slag mensen dat op de eerste rang zat toen de financiële crisis werd veroorzaakt.

Bij Financiën hebben ze in ieder geval weinig geleerd van de crisis.


zaterdag 11 april 2015

Piet Hein, zijn naam is klein

Ik erger me graag dus ik begin al te handen wrijven als ik Piet Hein Donner in de krant zie staan. In mijn ogen is Donner een fossiel. Ik vind het CDA eigenlijk al sinds  de Tachtigjarige oorlog overbodig (toen had het nog een verzoenende rol kunnen spelen) en verbaas me erover dat daar nog mensen op stemmen. Gelukkig wordt dat minder, maar daarmee zijn we nog niet van Donner af.

Een paar jaar geleden vond ik het nog wel stoer om te zien hoe hij op een zwart herenrijwiel naar de majesteit fietste voor een kabinetsformatie en zijn fiets tegen het hek van Paleis ten Bosch parkeerde.

Toen ik later ergens las dat hij het een beetje dom vond van mensen om elektronisch te bankieren, omdat je dan gehackt kon worden en dat je beter je bankoverschrijvingen net als hij per post kon doen, viel hij door de mand. Het lijkt me trouwens lastig om met een vulpen een overschrijving in te vullen, want als je er te zacht op duwt, staat er niks op het doorslagje, en als je er te hard op duwt, buig je de punten uit elkaar. Een enkeling kan zich dit nog van zeer vroeger herinneren.

Gisteren stond hij in de Volkskrant met een aantal curieuze uitspraken:
Te lang is het beeld opgeroepen dat je met veel minder geld toch hetzelfde zou kunnen doen. Dat is niet het geval. De operatie decentralisering is ook een operatie versobering van de geboden overheidsvoorzieningen. Niet iedereen krijgt meer hetzelfde. We kunnen het gewoon niet meer betalen om alles uniform op te lossen.
Ik sta perplex als een jurist begint te roepen dat we geen geld meer hebben om alles "uniform op te lossen". De baas van de Raad van State die de rechtsgelijkheid bij het grofvuil zet, dat gaat al ver. De motivering - "we kunnen het gewoon niet meer betalen" - gaat tè ver.

Misschien zit de angel hier in het woord "uniform". Uniform betekent voor mij dat in gelijke gevallen gelijke oplossingen worden geboden. Waar je in Zoetermeer 3 uur thuiszorg krijgt, moet je die in Winschoten in dezelfde situatie ook krijgen, ook als Winschoten dat niet kan betalen (het lijkt me al straf genoeg om Winschoten te moeten wonen).

Als "uniform" bedoeld is als tegenovergestelde van "maatwerk" is het wat anders.

De uitspraak dat de overheid niet hetzelfde kan blijven doen met minder geld vind ik interessant. Vooral van een politicus. De rest van de wereld wist dit al. Geen geld, geen Zwitsers. Met minder geld kun je minder doen, tenzij je de zaken altijd volslagen inefficiënt hebt aangepakt. Kwaadwillenden zien de overheid hier wel voor aan.

En productiviteitsstijging bestaat niet in de dienstverlening.

De gemeenten moeten het werk nu gaan doen met minder geld en ze zullen dus ook minder gaan leveren. Misschien is dat onvermijdelijk (wel graag even de rechtsongelijkheid repareren). Ik vraag me nog wel even af hoeveel banen er in Den Haag gaan verdwijnen, nu ze de zaken daar niet meer hoeven te regelen.

Tot slot moet ik toegeven dat het Donner, weliswaar zonder Internet, toch is opgevallen dat er wat dingen moeten veranderen in het veel te grote onderscheid tussen vaste en flexibele banen en dat veertigers met huizen of hypotheken die onder water staan misschien we meer steun verdienen dan gepensioneerden met afbetaalde huizen.

zondag 22 maart 2015

Waar Europa goed voor is

Ik word een beetje moe van het geschop tegen de EU.

Zeker als de regering dat doet. Hypocriet. De EU besluit niks zonder instemming van alle landen en die worden vertegenwoordigd door hun minister of minister-president.

Onze bewindslieden hoeven in de Europese Raad geen briefje van de Kamervoorzitter te laten zien dat ze het standpunt van hun nationale parlement vertegenwoordigen, dus ze kunnen lekker beslissen wat ze zelf willen. Dat moet heerlijk zijn, het zou leuk zijn als Rutte dat eens toegaf.

Niet dat ik er blij mee ben. Ik heb ooit tegen het Europese verdrag gestemd, omdat ik het niet democratisch vond. Toevallig zat ik een paar weken daarvoor tegenover meneer Geelhoed - toen advocaat-generaal bij het Europese Hof -  bij een bruiloftsetentje. Ik was daar neergezet om deze intellectueel - het morele kompas van Wim Kok, want dat bleek hij zelf niet te hebben - eens van dichtbij te bewonderen. Maar toen ik vertelde dat ik tegen het verdrag ging stemmen, wilde hij niet meer met me praten, niet eens meer naar me kijken.

Maar wat me het meest irriteert in het Europa-bashen is dat het de indruk wekt dat we alles wel nationaal kunnen oplossen. Nou, daar geloof ik niet zoveel van. Daarom ben ik een rijtje aan het maken. Een rijtje van dingen die een land alleen niet kan oplossen.

Niet omdat Nederland klein is, want dat is het niet. Nederland is net zo groot als Nordrhein-Westfalen (zelfde BBP ook) en de Randstad is twee keer zo groot als Berlijn. En bijna net zo groot als Londen.

Milieu

In Nederland waait het, in Spanje schijnt de zon. Zonnepanelen leveren hier weinig op, windmolens leveren daar weinig op. Het lijkt me sterk dat er niks te winnen valt door wat afspraken te maken.

Defensie

Bij de acties boven Libië, waar we van Amerika moesten of mochten doen alsof we zelf de problemen aan onze grenzen gingen oplossen, was na twee dagen de munitie op. Die mochten we toen lenen van Amerika. De Krim was toen nog van de Oekraïene.

Wat zou beter werken? Ieder land een eigen marine, luchtmacht en leger of misschien iets samen doen?

Vennootschapsbelasting

Ik geloof dat Google in Nederland 0,25 % vennootschapsbelasting betaalt, in plaats van 25%. De cijfers kloppen, maar het kommaatje staat verkeerd. Ik hoor het hun fiscaal adviseur zeggen, terwijl hij zich op de knieën slaat van pret.

Ieder land probeert zijn tarieven net iets lager te maken dan zijn buurlanden en dan krijg je een race to the bottom. Nederland doet het goed. Genoeg burgers en MKB om de begrotingstekorten goed te maken.

Iets meer zelfbewustzijn

De Europese Unie heeft het grootste BNP van de wereld. Een fractie groter dan dat van de VS en een straatlengte voorsprong op China. In politiek en zeker in militair opzicht zijn we de lulletjes van de wereld, maar economisch zou dat niet hoeven. Typisch geval van gebrek aan ambitie. Of lef, als je managementadviseur bent. Onze volksvertegenwoordigers doen liever flink tegen elkaar, op het Binnenhof.

Wat nog meer?

Even denken.




donderdag 19 maart 2015

Blanco

Voor het eerst van mijn leven blanco gestemd. Voor de Waterschapsverkiezingen. Ik geloof dat de waterschappen zelf heel blij en trots zijn dat hun verkiezingen nu net zo zijn georganiseerd als de andere, met stembussen en een stembureau waar zes mensen achter een tafel de verveling proberen te verdrijven met flauwe grappen. Het belangrijkste argument voor de verkiezingen is geloof ik: No taxation without representation. Dat was het motto voor de Boston Tea Party.

Ik weet een betere oplossing: ontsla alle dijkgraven (scheelt een hoop geld) en breng het werk onder bij Rijkswaterstaat. Betaal het uit de algemene belastingmiddelen en die mogen daarvoor best met een promille omhoog.

Provincies hebben we ook niet echt nodig. Een bestuurslaag die niemand echt interesseert en waar geld blijft hangen. Ik las dat Gelderland heel rijk is, omdat ze veel aan de verkoop van Nuon hebben overgehouden. Het lijkt me al erg gevaarlijk als provincies zaken gaan doen (associaties met woningbouwvereniging die in CDOs gaan handelen die ze niet begrijpen) en ik zou echt niet weten waarom één provincie zo'n voordeel zou moeten hebben. We gaan de gasomzet ook niet in de kas van de provincie Groningen storten. Zouden ze vast willen, maar aangezien ze dat gas daar niet zelf in de grond hebben gestopt, is daar geen enkele reden voor.

Kortom, iedere provincie in stukjes knippen, zodat we 160 gewesten van 100.000 inwoners overhebben. Of misschien moeten ze wat kleiner. Alleen politici denken nog in economies of scale, maar die bestaan alleen bij industriële productie. Er is een maximaal efficiënte grootte voor een organisatie en die ligt bij 300 medewerkers. Dat kun je uitrekenen. Als een organisatie groter wordt krijg je tussenlagen van coördinatoren en managers die zich belangrijk gaan maken. Dat is fijn om het overschot aan hoger opgeleiden van de straat te houden, maar de rest van de wereld heeft er alleen ellende van. Met minder mensen werk je efficiënter, kijk maar naar de functiepuntanalyse in de IT. We ontslaan dus alle managers die alleen maar managen en alle stafmedewerkers die alleen maar staffen (nieuwe regels verzinnen waar andere mensen aan moeten gehoorzamen).

Zo, dat heb ik even mooi opgelost, tussen het warm eten en de koffie.

zondag 11 januari 2015

Je suis Charlie in Utrecht

Deze cartoon is gestolen van Jos Collignon
(Kijk uit: 1720 woorden)

Dit was eigenlijk de eerste keer van mijn leven dat ik naar een demonstratie ging, afgezien van de VVDM-demonstraties die ik als bestuurslid zelf organiseerde. Maar dat was werk. Deze demonstratie was door onze burgemeester, Jan van Zanen, georganiseerd, dus niet echt controversieel, maar goed, je moet ergens beginnen.

Het hele Domplein stond vol, dat was mooi. De verhalen van de uitgenodigde sprekers waren, voor zover te verstaan, redelijk te verteren en in ieder geval lekker kort. Cees Grimbergen praatte het allemaal aan elkaar en dat deed hij goed. Het werd leuk toen mensen uit de massa voor het podium hun zegje konden doen.

Een ervan was een leraar maatschappijleer die het mooi vond dat het plein vol stond, maar het idee had dat er alleen maar blanke hoogopgeleide op waren komen dagen. Dat was ook zo, zag ik me om me heen, maar er bleken toch een paar allochtonen te zijn, waarvan er ook drie op het podium verschenen.

Eén man die een Niet Mijn Islam-pagina op Facebook was gestart, de voorzitter van de Moskee in de Kanaalstraat, een kolossaal gebouw, en een studente met een hoofddoekje. Het viel me op dat ze alle drie een Turkse achtergrond hadden en dat er één slecht Nederlands sprak en een andere zo te horen ook te weinig om een doorsnee Volkskrant goed te begrijpen. Ze waren alle drie een interpretatie van de Koran toegedaan die geweld verbood. Marokkanen heb ik niet gezien. En Bernadette uit Frankrijk kwam ons bijna snikkend bedanken voor de steun, mede namens de rest van Frankrijk.

Ik vond het maar ingewikkeld. Ik was helemaal niet gekomen om Frankrijk te steunen. Ik vind het verschrikkelijk dat er 12 Fransen zijn vermoord, maar ik was niet naar het plein gekomen voor een rouwplechtigheid, maar omdat ik wil dat niemand een blad voor de mond neemt uit angst voor represailles. Geen cabaretier, geen cartoonist, geen journalist, niemand niet. De Fransen zouden iets meer moeite moeten doen voor de mensen in de banlieus, in plaats van op Marine Le Pen te stemmen. Zoiets geldt trouwens ook voor Nederland.

Dat er alleen Turken (Nederlandse met een Turkse achtergrond) op het podium stonden zinde me ook niet. Ik heb geen zin in een discussie over welke lezing van de Islam de beste is. Ik heb helemaal niks met religie. Charb heeft geloof ik gezegd dat religie een mening is en dat vind ik ook. Noem het een levensovertuiging, ook best, maar vraag me niet om er respect voor op te brengen, want dat ga ik niet doen. Tolerantie, meer bied ik niet. Respect is voor mensen of ideeën waar ik tegen opkijk.

Verder vind ik het erg onnodig dat Islamieten zich uitspreken tegen dit soort aanslagen, omdat ze toevallig ook Islamiet zijn. Ik ga ook geen afstand nemen van iemand uit mijn eigen subcultuurtje die iets misdadigs doet. Het idee dat hier achter zit is geloof ik dat we vinden dat de Islamieten hun eigen mensen een beetje in bedwang moeten houden. Misschien wel zoals Marokkaanse vaders 's avonds soms de straat opgaan om Marokkaanse jongens aan te spreken op wangedrag.

Misschien is dat nog een reflex uit de verzuiling (autonomie in eigen kring), maar ik dacht dat we die achter ons hadden gelaten. Het is namelijk flauwekul. Je kunt mensen niet aanspreken op het gedrag van anderen uit de zelfde groep of dezelfde subcultuur. Dan zou je ook collectieve straffen kunnen gaan opleggen en dat is bijna net zo achterlijk als het gedrag waartegen ik op het Domplein kwam demonstreren. Maar misschien gaat Wilders of iemand van dat allooi het wel voorstellen binnenkort. Hij zal veel steun krijgen.

Volgende punt: samenhang tussen religie en terrorisme. Die is er niet. Niet op die manier. In dit land van bijbelvorsers (van het CDA zijn we trouwens bijna af, dus het gaat de goede kant op) bestaat het idee dat mensen dingen doen omdat hun Bijbel of Koran die voorschrijven. Nou, dat valt reuze mee. Op de eerste plaats zijn Bijbels en Korans stokoude dikke boeken vol met dubbelzinnigheden en tegenstrijdigheden, waar je alle kanten mee op kan. Niemand kan daar chocola van maken, daarom heb je al die stromingen ook die elkaar in mindere tijden het leven zuur maken of meteen maar vermoorden. Zie het kalifaat.

Mensen doen geen dingen, omdat dat van hun Bijbel moet, in ieder geval geen extreme of gewelddadige dingen. Ik denk dat het andersom is. Sommige mensen - terroristen - hebben een stevige aandrang om zich extreem te gedragen en zijn blij als ze daarvoor een rechtvaardiging kunnen vinden in een boek als de Bijbel of de Koran. En die vind je daar. Hartstikke mooi. Je hebt zin om iemand door zijn kop te schieten en het wordt nog goedgekeurd door de imam en de Koran ook! En als je er bij sneuvelt krijg je 72 bruinogige maagden toe! Ik kan me trouwens heel moeilijk voorstellend dat er mensen zijn van boven de 7 dat serieus geloven (en jongetjes onder de 7 hebben liever 72 Action Mannen). Het lijkt me trouwens ook iets waar je gauw op uitgekeken bent.

Misschien is de vraag interessanter waarom (vooral) mannen tussen de 15 en de 30 zo vatbaar zijn voor extreem gedrag. Die is trouwens al lang beantwoord. Gefrustreerde ambitie en uitzichtloosheid. Als je opgroeit in een omgeving waar de dominante subcultuur zijn neus voor ophaalt en je dus eigenlijk met de nek wordt aangekeken, als je geen idee hebt hoe je opleiding (ook al krijg je hem gratis) kunt gebruiken om je lot te verbeteren, en als je wel een opleiding hebt, maar je grijpt bij iedere sollicitatie mis, omdat anderen beter op hun gemak zijn in die setting en meer lijken op de mensen in de sollicitatiecommissie, of je loopt tegen andere vormen van onbewuste discriminatie op, tja, dan kun je wel eens boos worden.

En als je dan net mensen tegenkomt die jou met je achtergrond wel normaal en de moeite waard vinden en die je aan een kalashnikov helpen waardoor je eindelijk eens Iemand kan zijn - want tjongejonge wat krijg je ineens een aandacht en respect als je met een geweer onder je arm door de hoofdstraat loopt, in Frankrijk krijg je 85.000 man "hulpdiensten" achter je aan - dan kan ik me voorstellen dat je voor de verleiding bezwijkt. En het is ook nog eens avontuurlijk. (Ik denk dat vrijwilligers voor de Luchtmobiele Brigade dezelfde motieven hebben). En ik kan me voorstellen dat je dan af en toe ook in de Koran kijkt, want dat hoort er een beetje bij en bovendien legitimeert hij je (wan)daden. (De Luchtmobiele Brigade heeft daarvoor het volkslied, de kersttoespraak van koning Willy en het Nederlands elftal).

Syrië maakt het nog ingewikkelder. Er zijn nu een paar duizend boze Europese moslims die een aantal maanden aan grof geweld hebben blootgestaan en met wapens in de weer zijn geweest. Ik geloof dat 20% van de mensen (geldt ook voor Amerikaanse soldaten) daarbij PTSS oploopt, dus die zijn nog gevaarlijker.

Voor ons, de blanke, bevoorrechte, hoogopgeleide middenklasse, is dit slecht nieuws. Je lost de problemen niet op door mensen naar een Bijbelclub te sturen waar ze een minder schadelijke geloofsovertuiging krijgen ingeprent - ik zie het ook niet goed voor me, ook al zijn er vast genoeg dominees die het willen proberen - of nog een een foldertje te sturen over de humanistische beginselen, want daar wordt hun leven niet minder uitzichtloos van. Zoals bij iedere juveniele delinquent is de beste remedie Werk Woning Wijf (of Wederhelft als je nog politiek-correct bent). Maar dan kom je op de aloude vragen: wie gaat dat regelen en wie gaat dat betalen?

De staat verstrekt geen banen en partners. Dat met die banen voor iedereen is geprobeerd achter het Ijzeren Gordijn, toen dat nog bestond, maar daar zijn ze failliet aan gegaan. Het regelen van een partner is in religieuze kringen grappig genoeg veel beter geregeld. Als je leuk meedoet met kerk en familie komt er wel een vrouw. Misschien niet je eerste keus, maar ja. Tel uit je winst. Het enige wat je hier in Nederland altijd krijgt is een woning. Weliswaar klein (hangt ook af van het aantal kinderen dat je erin onderbrengt) en gehorig, maar toch.

Het is denk ik niet zo moeilijk in te zien dat bij economische neergang of stagnatie aan de ene kant de uitzichten minder worden - ook voor mensen uit andere subculturen - en aan de andere kant de mogelijkheden van staat/rijk/gemeenschap om werk en woning te subsidiëren minder worden. Het geld is op en de concurrentie om wat er nog wel te besteden is wordt veel groter. Je kunt raden wie er dan het slechtst van afkomen.

Je kunt dus redelijk uittekenen dat er nog meer aanslagen komen en misschien ook wel dichter bij huis. En het wordt weer minder als de economie aantrekt (maar daar durf ik voorlopig niet op te reken, we gaan Japan achterna met vergrijzen en stagneren) of als we de boel eerlijker verdelen. Zie ik ook niet gebeuren. Hoe minder er te verdelen is, hoe schever de verdeling. Het is niet voor niks dat de ongelijkheid als sinds Wim Kok (bedankt nog) toeneemt.

Wat overblijft is dat deze massa's zich zelf gaan verheffen. Dan zullen ze daar eerst de noodzaak van moeten gaan zien. Ik lees in de krant over Turks-Nederlandse jonge mensen die ondanks opleiding enz. hier niet aan de bak komen en het dus maar in het Moederland gaan proberen. Die mogelijkheid hebben onze Marokkaanse Nederlanders niet.

En we gaan het ook niet oplossen door de verbinding te zoeken of op de thee te gaan. Dat is de oplossing van politici en verandermanagers die het ook niet meer weten en geen benul hebben van menselijk gedrag. Een van de sprekers - flauw om zijn naam te noemen - zei dat hij zich er eigenlijk een beetje voor schaamde (dat doet het altijd goed bij dit soort bevlogen bijeenkomsten) dat hij zich al 20 jaar niet meer in Lombok had laten zien sinds hij aan in het pittoreske centrum van onze prachtstad woont. Maar waarom zou hij? De Oudegracht is veel leuker en in Lombok hebben ze het heus wel door als hij alleen voor zijn fatsoen op bezoek komt. Thuisblijven is minder neerbuigend.

Dat wou ik ook nog even kwijt.

woensdag 24 december 2014

Gaat de "Handreiking eHealth in de praktijk" helpen?

Beeldmateriaal voor "mental health" vinden
dat niet bloedserieus is, is bijna onmogelijk.
Behalve deze plaat van Ruby.

GGZ Nederland heeft samen met de Stichting e-Hulp een aantal ideeën verzameld om de implementatie van e-mental health te versnellen.

Ze hebben daarvoor masterclasses georganiseerd met mensen uit de zorg, cliënten, verzekeraars, leveranciers en ontwerpers en er een mooi boekje over gemaakt, de Handreiking eHealth in de praktijk, met tips en handvatten.

De gedachte is om e-mental health tot standaard-benadering te verheffen: e-mental health, tenzij …

Alleen, als ik de Handreiking lees kan ik me niet voorstellen dat e-mental health ooit van de grond komt. Even een disclosure of interest: Ik ben geen behandelaar, geen psycholoog, maar ik help de VGCt om ROM en e-mental health beter te benutten. En ik heb veel organisatieveranderingen meegemaakt, als dader en als slachtoffer.

 

Allemaal tips

De Handreiking geeft tips voor allerlei situaties:

-          Hoe krijg je het op de strategische agenda van een GGZ-instelling?
-          Hoe regel je de centen?
-          Hoe krijg je behandelaars enthousiast?
-          Hoe krijg je de cliënten mee?
-          Hoe regel je het technisch?

Ik vind de woordkeuze (“tips”, “handvat”, “handreiking”) boeiend. Die suggereert dat slimmigheidjes en kleine duwtjes genoeg zijn om de e-mental health-machinerie in de hoogste versnelling te krijgen.

Maar als je als tip geeft: “verzin een standaard voor gegevensuitwisseling tussen EPDs en eHealth-systemen” stel je een vijfjarenplan voor met tientallen stakeholders en overheidsbemoeienis. Ik denk dat je sneller de 15 beroepsverenigingen in de GGZ op één rij hebt.

Nog meer voorbeelden:

 

Strategische agenda

Om e-mental health in instellingen van de grond te krijgen is het belangrijk dat de bestuurders zien hoe e-mental health bijdraagt aan de organisatiedoelstellingen (goede en goedkope zorg en blije patiënten en behandelaars). En dat graag in kwantitatieve, SMARTe termen.

Kennelijk kijken de bestuurders zo nog niet naar e-mental health, hoewel iedere zichzelf respecterende instelling minstens één projectleider in dienst heeft om e-mental health aan te zwengelen. Blijkbaar werken die in een isolement.

 

Financiën

De besparingen van e-mental health zijn op dit moment niet om over naar huis te schrijven. In de handreiking wordt een voorbeeld genoemd van een besparing van 8%.

Erger nog is dat die besparingen terugvloeien naar de zorgverzekeraar. Dat moedigt noodlijdende instellingen niet aan om er extra geld tegenaan te gooien.
Bij de zorgverzekeraars is ook weinig bereidheid om de besparingen te gebruiken om méér behandelingen te betalen.


 De behandelaar

De behandelaar wordt een beetje weggezet als een lastpost met een overdreven hang naar professionele autonomie, die zich afsluit voor de zegeningen van e-mental health (te druk) en waarschijnlijk ook niet over de vaardigheden beschikt die een online hulpverlener moet hebben.

De tips zijn: inspireren, opleiden en dan de zweep erover (“De vrijblijvendheid voorbij …”). Hoe zou een behandelaar dat vinden?

 

De patiënt

Patiënten weten weinig van e-mental health en zijn er dus ook niet enthousiast voor. Dat verandert overigens als ze ermee gewerkt hebben. Bij Altrecht beveelt 80% van de patiënten die met e-mental health is behandeld, dit ook aan bij anderen.

Overigens vinden sommige patiënten de organisatie van de zorg tamelijk achterlijk: je krijgt brieven op de mat in plaats van mails , je kunt zelf niet online afspraken maken, je krijgt alleen met heel veel moeite inzage in je dossier, je zit teveel in wachtkamers en je hebt weinig te zeggen over de aanpak van je behandeling.

 

Techniek

De hardware van instellingen is verouderd. Filmpjes aanbieden lukt bijvoorbeeld vaak niet. Kun je er dan niet beter gewoon mee ophouden, met die e-mental health?

Over de gegevensuitwisseling heb ik het al gehad. Als je ontwikkelaars van apps en e-mental health-software de gordijnen in wil krijgen, moet je ze vragen om koppelingen tussen apps, EPDs en andere software te maken voor gegevensuitwisseling. Geen eer aan te behalen.

En nu?

Als ik lees wat er nog allemaal moet gebeuren om e-mental health van de grond te krijgen, blijft het nog jaren tobben.

Tegelijkertijd spreek ik mensen die er wild enthousiast over zijn. Bijvoorbeeld een behandelaar die een praktijk voor Nederlandse expats runt vanuit Parijs en zijn patiënten een enorme korting geeft als ze bij de behandeling met zijn e-mental health platform willen werken in plaats van alleen maar te skypen. (Zijn behandelingen worden overigens niet vergoed, dus hij heeft niks met zorgverzekeraars te maken en hij is eigen baas.)

Misschien ontwikkelt e-mental health zich sneller en beter buiten de gevestigde partijen om en als patiënten er lucht van krijgen dat het interessant voor ze kan zijn.


vrijdag 5 september 2014

The Vice Guide to Congo: multimiljonair in de modder

Ik heb de Vice Guide to Congo bekeken. Suroosh Alvi, een van de oprichters van Vice met een vermogen van 400 miljoen dollar, was niet te beroerd om zelf eens een kijkje te gaan nemen in deze chaos. Boeiend om een multimiljonair ("I am soft", "I am a professional emailer") om een handje Norit te zien vragen ergens in Noord-Kivu.

Het was wel schokkend, en ook weer niet. Je ruikt niks als je naar een filmpje kijkt en je voelt niet hoe warm het is. De dreiging van pubers met Kalshnikov's komt ook niet zo over, als Alvi er lacherig over doet.

Wat me vooral opviel is dat er zoveel mensen wonen. Op een gegeven moment raakt de Landcruiser vast in de modder, ergens in de uitgestorven heuvels en als de chauffeur voorstelt om even hulp te vragen in de buurt, denkt Alvi dat het een grapje is, maar binnen no time staan er honderd mannen, één met een schep, in de hoop een paar centen te verdienen.

80% van de wereldreserve aan coltan - waar je mobieltje op draait - ligt in Congo onder de grond. Dat is een ramp, want daar valt geld aan te verdienen en hoe meer onrust er is, hoe hoger de prijzen. Er is een overvloed aan jonge kerels die het OK vinden om soldaatje te spelen. Doe onrust gaat dus voorlopig niet weg, hoewel Alvi dapper volhoudt dat het beter gaat. Vandaag wel, maar morgen misschien weer niet, zou ik zeggen.

Alvi denkt dat het beter zal gaan als de overheid in Kinshasa zijn geweldsmonopolie gaat afdwingen in het verre oosten. Waarom zouden ze? En tot slot trekt hij de conclusie dat Congo een van de meest "underreported" regio's van de wereld is, omdat gewoon niet te begrijpen is wat er gebeurt. Het is geweldig dat hij toch een poging heeft gedaan en er een mooie documentaire van heeft gemaakt.

maandag 9 december 2013

De Volkskrant tegen Den Haag

Kijk, daar is de interim-manager al
Vanochtend om zeven uur gelijk de krant uit de bus gehaald. Op de opiniepagina zie ik links een column van Aleid Truijens, die staatssecretaris Dekker, die olijke krullebol, een draai om zijn oren geeft: "Trots zwaaien met een zesjesrapport helpt niet" (paywall).

Er zijn weer PISA-cijfers (driejaarlijkse internationale vergelijking van wat 15-jarigen presteren in wiskunde, taal en natuurwetenschappen).

Onze staatssecretaris is tevreden, terwijl:
  • Nederland in de middenmoot staat (China bovenaan)
  • Nederland iedere drie jaar slechter scoort (in 2000 eerste, in 2013 elfde)
 Welterusten, staatssecretaris.

Op de tegenoverliggende pagina gaat René Cuperus los ("De overheid als interim-manager" (paywall) met als eerste zin: "We voelen aan ons water dat de overheid momenteel bezig is met operaties die ze niet helemaal overziet en niet echt in de greep heeft".  Verderop verwijst hij nog even naar wat er bij de vorige crisis (jaren tachtig) allemaal mis is gegaan, om te laten zien dat "in bezuinigingswoede en reorganisatiedrift grote fouten worden gemaakt".

Wat zou het fijn zijn als ministers en staatssecretarissen zouden zeggen "het geld is op en wij weten het ook niet meer, maar we gaan nu X of Y proberen en als het goed werkt gaan we ermee door".

Ik ben alleen bang dat kiezers dat niet willen horen.

maandag 21 oktober 2013

The Stanford Prison Experiment


Ik heb vandaag naar Quiet Rage gekeken, de film over het Standford Prison Experiment. Shocking. Het experiment is in 1971 bedacht en uitgevoerd door Phil Zimbardo, psycholoog aldaar.
In het experiment moesten een aantal vrijwilligers (grondig gescreende studenten) cipier en gevangene spelen. Zimbardo was hoofdopzichter. Het experiment liep volkomen uit de hand. Na twee dagen namen alle deelnemers hun rol volkomen serieus. De bewakers werden:
  • toffe peer
  • streng maar rechtvaardig
  • sadist
De gevangen werden:
  • opstandig
  • depressief
  • supergehoorzaam
Zoals bekend uit Colditz, Merry Christmas Mr. Lawrence enz.

Het schokkende is dat iedereen zo snel en overtuigend in de hem toegewezen rol stapte, inclusief Zimbardo, dat ze vergaten dat het een experiment was. De cipiers werkten het hele gamma van collectieve straf, eenzame opsluiting tot vernedering spontaan en enthousiast af.

Zimbardo moest er door een onderzoeksassistente op gewezen worden dat de gevangenen eronder leden en toen dat tot hem doordrong stopte hij er meteen mee, 8 dagen eerder dan hij van plan was. Van schrik is hij zelfs met de onderzoeksassistente getrouwd.

De grote les van het dit experiment is dat de situatie waarin mensen verkeren veel meer invloed heeft op hun gedrag dan je voor mogelijk houdt. Van nature nemen mensen aan dat hun gedrag, en vooral dat van anderen, voornamelijk door hun aard, karakter of persoonlijkheid wordt bepaald, zo in de trant van: de Holocaust heeft alleen in Duitsland kunnen gebeuren, omdat Duitsers verknipte types zijn die zich door de eerste de beste autoriteit laten overhalen hun medemens zonder wroeging te martelen en vermoorden.

Een andere Amerikaanse onderzoeker, Stanley Milgram, had daar al eerder naar gekeken. In een serie experimenten uit 1961 liet hij het gros (tweederde) van zijn proefpersonen door een onderzoeker in een laboratoriumjas overhalen om een andere proefpersoon steeds zwaardere elektrische schokken te geven als ze een woordenpaar verkeerd hadden onthouden.

Milgram was van joodse afkomst en vroeg zich ernstig of er ook een holocaust in Amerika mogelijk zou zijn. Uit zijn experiment bleek dat dat alles behalve uitgesloten is. Abu Ghraib en Guantanamo Bay zijn aardige stapjes in die richting. Niet dat in Amerika iemand bezig is een Holocaust te organiseren (even checken bij Louis Theroux). Waar het hier om gaat is dat Amerikanen in bepaalde situaties ook schokkend makkelijk over te halen zijn tot grensoverschrijdend gedrag.

En dat ligt dus aan die situaties, niet aan de afkomst, subcultuur of persoonlijkheidskenmerken van de proefpersonen.

Toen Zimbardo Milgram voor het eerst over zijn eigen experiment vertelde, bedankt Milgram hem, omdat Zimbardo daarmee het record voor het meest onethische experiment aller tijden, met de bijb
ehorende aandacht, van hem had overgenomen.

zaterdag 19 oktober 2013

Onbetrouwbaar Amerika

Toen Kennedy president was vonden we (niet dat ik toen al geboren was) Amerika allemaal een geweldig land en een waardig leider van de vrije wereld. Daar is steeds meer de klad in gekomen en het wordt telkens erger. Ik zet even een paar dingen op een rijtje:
  • Irak: zinloze oorlog. Geen hulde ook aan Balkenende, die zich gewillig mee heeft laten slepen.
  • Guantanamo Bay: je kunt niet tegelijk een rechtsstaat zijn en op Cuba verdachte baardmensen waterboarden
  • NSA: het is niet netjes om de post van de hele wereld open te maken. Het is zelfs erg onfatsoenlijk en het is helemaal onfatsoenlijk om de aandacht daarvan af te leiden door de klokkeluider in de beklaagdenbank te zetten. Jammer dat de hele wereld daar intrapt.
  • Fiscal cliff: de halve garen van de Tea Party gijzelen de Republikeinse partij en de Republikeinse partij gijzelt de regering van Amerika en Amerika gijzelt de hele wereld. Een stel hilbillies (Sarah Palin en dat soort volk) kan de wereldeconomie aan het wankelen brengen. Omdat ze liever hebben dat mensen creperen dan dat ze meebetalen aan hun ziektekostenverzekering.
  • En tot slot: het is een onvervalste plutocratie, waarin publieke functies zo ongeveer te koop zijn (zonder geld word je in ieder geval niet gekozen).
Iemand meer?

zaterdag 2 februari 2013

Asocial meda

Vandaag een lezing bekeken van barones Greenfield over de verderfelijke invloed van social media op des mensen gedrag. Van de weeromstuit me meteen ook maar de les laten lezen door Sherry Turkle, die er trouwens niks aan kan doen dat ze zo heet.

Hoewel je je als tweeënzestigjarige licht belachelijk maakt met lang blond haar, was ik toch onder de indruk van het betoog van Greenfield. Alleen al omdat ze met één bloknootvelletje aantekeningen en zonder PowerPoint een boeiend verhaal van drie kwartier houdt.

De strekking is vrij eenvoudig: je hebt feiten en je hebt betekenis. Facebook gaat over feiten, yuck or wow, het vermijden van persoonlijk contact (met feromonen, lichaamstaal en de rest) en het onvermogen empathie aan te leren. Uitkijken dus.

Turkle doet er nog een schepje bovenop: mensen willen wel gehoord worden en zijn bang voor eenzaamheid, maar ze zijn minstens net zo bang voor intimiteit. Intimiteit niet in de betekenis van wat je met vriendinnetje onder je dekbed doet, maar in de zin van je goeie kanten en je slechte kanten laten zien en een betekenisvolle (en dat is wat anders dan Facebook worthy) relatie aangaan. Ze heeft ook wat leuke voorbeelden van mensen die liever met elkaar mailen en pingen dan met elkaar praten. Niet omdat ze elkaar niet willen storen, maar omdat ze zelf niet gestoord willen worden. Ja, zo ver zijn we gekomen.

Was het niet zo dat  Gen Y het raar vindt om mensen te bellen, omdat je ze daarmee misschien stoort? Wat zijn dat voor vrienden die vinden dat je ze stoort als je aan de telefoon hangt?

Food for thought, van die twee bijna-gepensioneerde academicae.

zaterdag 12 januari 2013

Dat gedoe over de zorg

Leuke discussie net bij de TROS - ja, die - over zorg en hoe dat moet, met jonge politici. Nederland is nog erg in de ontkenningsfase: de zorg wordt duurder en wij worden armer. In het commentaar van de Volkskrant op het CPB-rapport hierover staat dat ze daarin vergeten zijn dat je ook kan bezuinigen op de kosten van zorg. Welterusten, Raoul, dat is de Nederlandse politiek-bestuurlijke elite de afgelopen jaren niet gelukt, dus waarom zou dat nu wel gaan lukken? Links vindt, bij de TROS, dat we moeten stoppen bezuinigen, want daar krijg je alleen maar werklozen van. Daar heb je het al.

Het CPB heeft nog twee andere oplossingen verzonnen: de rijken meer laten betalen of de armen meer laten betalen. Die rijken, daar zal ik er wel een van zijn. Waarom hebben mensen het toch altijd over armen en rijken alsof we in een sprookje van Grimm wonen of in een verhaal van Dickens? Als je voor een dubbeltje geboren bent, word je nooit een kwartje, die narigheid klinkt er ook in door. Het gaat gewoon over HBO+ en MBO- en dat is heel wat anders.

De rijken meer laten betalen klinkt nog wel aardig als je in sprookjes gelooft, maar als je het over HBO+ hebt wordt het wat lastiger. Volgens het CPB is het niet zo goed voor de economie en als er iets is dat de factuur van de dokter, de thuishulp en het ziekenhuis betaalt dan is het een beter draaiende economie.

Mensen meer laten dokken die ongezond leven en afspraak maken over het beperken van "zorgconsumptie" lijkt me niet zo gek. Als je de specialist en de patiënt laat bepalen wat er gedaan moet worden, beslist degene die het betaalt niet mee. Niet gek dat dat uit de hand loopt.

Mensen die ongezond leven meer laten dokken blijft dan over. Erg ingewikkeld om te bepalen. Het gaat trouwens niet om ongezond leven, maar om riskant leven. Als je rookt hóef je geen longkanker te krijgen, maar je neemt toch wel een behoorlijk risico. Maar ja, hoe kom je erachter wie rookt, elke dag een kilo suiker naar binnen werkt, enz.?

En als dat allemaal niet lukt is het geld gewoon op en kun je het zelf uitzoeken: doorwerken tot je niet meer kan, je ouders in huis nemen, enz. En als je dat toch niet wil, dan kun je je daar vast voor verzekeren.