Blanco

Voor het eerst van mijn leven blanco gestemd. Voor de Waterschapsverkiezingen. Ik geloof dat de waterschappen zelf heel blij en trots zijn dat hun verkiezingen nu net zo zijn georganiseerd als de andere, met stembussen en een stembureau waar zes mensen achter een tafel de verveling proberen te verdrijven met flauwe grappen. Het belangrijkste argument voor de verkiezingen is geloof ik: No taxation without representation. Dat was het motto voor de Boston Tea Party.

Ik weet een betere oplossing: ontsla alle dijkgraven (scheelt een hoop geld) en breng het werk onder bij Rijkswaterstaat. Betaal het uit de algemene belastingmiddelen en die mogen daarvoor best met een promille omhoog.

Provincies hebben we ook niet echt nodig. Een bestuurslaag die niemand echt interesseert en waar geld blijft hangen. Ik las dat Gelderland heel rijk is, omdat ze veel aan de verkoop van Nuon hebben overgehouden. Het lijkt me al erg gevaarlijk als provincies zaken gaan doen (associaties met woningbouwvereniging die in CDOs gaan handelen die ze niet begrijpen) en ik zou echt niet weten waarom één provincie zo'n voordeel zou moeten hebben. We gaan de gasomzet ook niet in de kas van de provincie Groningen storten. Zouden ze vast willen, maar aangezien ze dat gas daar niet zelf in de grond hebben gestopt, is daar geen enkele reden voor.

Kortom, iedere provincie in stukjes knippen, zodat we 160 gewesten van 100.000 inwoners overhebben. Of misschien moeten ze wat kleiner. Alleen politici denken nog in economies of scale, maar die bestaan alleen bij industriële productie. Er is een maximaal efficiënte grootte voor een organisatie en die ligt bij 300 medewerkers. Dat kun je uitrekenen. Als een organisatie groter wordt krijg je tussenlagen van coördinatoren en managers die zich belangrijk gaan maken. Dat is fijn om het overschot aan hoger opgeleiden van de straat te houden, maar de rest van de wereld heeft er alleen ellende van. Met minder mensen werk je efficiënter, kijk maar naar de functiepuntanalyse in de IT. We ontslaan dus alle managers die alleen maar managen en alle stafmedewerkers die alleen maar staffen (nieuwe regels verzinnen waar andere mensen aan moeten gehoorzamen).

Zo, dat heb ik even mooi opgelost, tussen het warm eten en de koffie.

Je suis Charlie in Utrecht

Deze cartoon is gestolen van Jos Collignon

(Kijk uit: 1720 woorden)

Dit was eigenlijk de eerste keer van mijn leven dat ik naar een demonstratie ging, afgezien van de VVDM-demonstraties die ik als bestuurslid zelf organiseerde. Maar dat was werk. Deze demonstratie was door onze burgemeester, Jan van Zanen, georganiseerd, dus niet echt controversieel, maar goed, je moet ergens beginnen.

Het hele Domplein stond vol, dat was mooi. De verhalen van de uitgenodigde sprekers waren, voor zover te verstaan, redelijk te verteren en in ieder geval lekker kort. Cees Grimbergen praatte het allemaal aan elkaar en dat deed hij goed. Het werd leuk toen mensen uit de massa voor het podium hun zegje konden doen.

Een ervan was een leraar maatschappijleer die het mooi vond dat het plein vol stond, maar het idee had dat er alleen maar blanke hoogopgeleide op waren komen dagen. Dat was ook zo, zag ik me om me heen, maar er bleken toch een paar allochtonen te zijn, waarvan er ook drie op het podium verschenen.

Eén man die een Niet Mijn Islam-pagina op Facebook was gestart, de voorzitter van de Moskee in de Kanaalstraat, een kolossaal gebouw, en een studente met een hoofddoekje. Het viel me op dat ze alle drie een Turkse achtergrond hadden en dat er één slecht Nederlands sprak en een andere zo te horen ook te weinig om een doorsnee Volkskrant goed te begrijpen. Ze waren alle drie een interpretatie van de Koran toegedaan die geweld verbood. Marokkanen heb ik niet gezien. En Bernadette uit Frankrijk kwam ons bijna snikkend bedanken voor de steun, mede namens de rest van Frankrijk.

Ik vond het maar ingewikkeld. Ik was helemaal niet gekomen om Frankrijk te steunen. Ik vind het verschrikkelijk dat er 12 Fransen zijn vermoord, maar ik was niet naar het plein gekomen voor een rouwplechtigheid, maar omdat ik wil dat niemand een blad voor de mond neemt uit angst voor represailles. Geen cabaretier, geen cartoonist, geen journalist, niemand niet. De Fransen zouden iets meer moeite moeten doen voor de mensen in de banlieus, in plaats van op Marine Le Pen te stemmen. Zoiets geldt trouwens ook voor Nederland.

Dat er alleen Turken (Nederlandse met een Turkse achtergrond) op het podium stonden zinde me ook niet. Ik heb geen zin in een discussie over welke lezing van de Islam de beste is. Ik heb helemaal niks met religie. Charb heeft geloof ik gezegd dat religie een mening is en dat vind ik ook. Noem het een levensovertuiging, ook best, maar vraag me niet om er respect voor op te brengen, want dat ga ik niet doen. Tolerantie, meer bied ik niet. Respect is voor mensen of ideeën waar ik tegen opkijk.

Verder vind ik het erg onnodig dat Islamieten zich uitspreken tegen dit soort aanslagen, omdat ze toevallig ook Islamiet zijn. Ik ga ook geen afstand nemen van iemand uit mijn eigen subcultuurtje die iets misdadigs doet. Het idee dat hier achter zit is geloof ik dat we vinden dat de Islamieten hun eigen mensen een beetje in bedwang moeten houden. Misschien wel zoals Marokkaanse vaders 's avonds soms de straat opgaan om Marokkaanse jongens aan te spreken op wangedrag.

Misschien is dat nog een reflex uit de verzuiling (autonomie in eigen kring), maar ik dacht dat we die achter ons hadden gelaten. Het is namelijk flauwekul. Je kunt mensen niet aanspreken op het gedrag van anderen uit de zelfde groep of dezelfde subcultuur. Dan zou je ook collectieve straffen kunnen gaan opleggen en dat is bijna net zo achterlijk als het gedrag waartegen ik op het Domplein kwam demonstreren. Maar misschien gaat Wilders of iemand van dat allooi het wel voorstellen binnenkort. Hij zal veel steun krijgen.

Volgende punt: samenhang tussen religie en terrorisme. Die is er niet. Niet op die manier. In dit land van bijbelvorsers (van het CDA zijn we trouwens bijna af, dus het gaat de goede kant op) bestaat het idee dat mensen dingen doen omdat hun Bijbel of Koran die voorschrijven. Nou, dat valt reuze mee. Op de eerste plaats zijn Bijbels en Korans stokoude dikke boeken vol met dubbelzinnigheden en tegenstrijdigheden, waar je alle kanten mee op kan. Niemand kan daar chocola van maken, daarom heb je al die stromingen ook die elkaar in mindere tijden het leven zuur maken of meteen maar vermoorden. Zie het kalifaat.

Mensen doen geen dingen, omdat dat van hun Bijbel moet, in ieder geval geen extreme of gewelddadige dingen. Ik denk dat het andersom is. Sommige mensen - terroristen - hebben een stevige aandrang om zich extreem te gedragen en zijn blij als ze daarvoor een rechtvaardiging kunnen vinden in een boek als de Bijbel of de Koran. En die vind je daar. Hartstikke mooi. Je hebt zin om iemand door zijn kop te schieten en het wordt nog goedgekeurd door de imam en de Koran ook! En als je er bij sneuvelt krijg je 72 bruinogige maagden toe! Ik kan me trouwens heel moeilijk voorstellend dat er mensen zijn van boven de 7 dat serieus geloven (en jongetjes onder de 7 hebben liever 72 Action Mannen). Het lijkt me trouwens ook iets waar je gauw op uitgekeken bent.

Misschien is de vraag interessanter waarom (vooral) mannen tussen de 15 en de 30 zo vatbaar zijn voor extreem gedrag. Die is trouwens al lang beantwoord. Gefrustreerde ambitie en uitzichtloosheid. Als je opgroeit in een omgeving waar de dominante subcultuur zijn neus voor ophaalt en je dus eigenlijk met de nek wordt aangekeken, als je geen idee hebt hoe je opleiding (ook al krijg je hem gratis) kunt gebruiken om je lot te verbeteren, en als je wel een opleiding hebt, maar je grijpt bij iedere sollicitatie mis, omdat anderen beter op hun gemak zijn in die setting en meer lijken op de mensen in de sollicitatiecommissie, of je loopt tegen andere vormen van onbewuste discriminatie op, tja, dan kun je wel eens boos worden.

En als je dan net mensen tegenkomt die jou met je achtergrond wel normaal en de moeite waard vinden en die je aan een kalashnikov helpen waardoor je eindelijk eens Iemand kan zijn - want tjongejonge wat krijg je ineens een aandacht en respect als je met een geweer onder je arm door de hoofdstraat loopt, in Frankrijk krijg je 85.000 man "hulpdiensten" achter je aan - dan kan ik me voorstellen dat je voor de verleiding bezwijkt. En het is ook nog eens avontuurlijk. (Ik denk dat vrijwilligers voor de Luchtmobiele Brigade dezelfde motieven hebben). En ik kan me voorstellen dat je dan af en toe ook in de Koran kijkt, want dat hoort er een beetje bij en bovendien legitimeert hij je (wan)daden. (De Luchtmobiele Brigade heeft daarvoor het volkslied, de kersttoespraak van koning Willy en het Nederlands elftal).

Syrië maakt het nog ingewikkelder. Er zijn nu een paar duizend boze Europese moslims die een aantal maanden aan grof geweld hebben blootgestaan en met wapens in de weer zijn geweest. Ik geloof dat 20% van de mensen (geldt ook voor Amerikaanse soldaten) daarbij PTSS oploopt, dus die zijn nog gevaarlijker.

Voor ons, de blanke, bevoorrechte, hoogopgeleide middenklasse, is dit slecht nieuws. Je lost de problemen niet op door mensen naar een Bijbelclub te sturen waar ze een minder schadelijke geloofsovertuiging krijgen ingeprent - ik zie het ook niet goed voor me, ook al zijn er vast genoeg dominees die het willen proberen - of nog een een foldertje te sturen over de humanistische beginselen, want daar wordt hun leven niet minder uitzichtloos van. Zoals bij iedere juveniele delinquent is de beste remedie Werk Woning Wijf (of Wederhelft als je nog politiek-correct bent). Maar dan kom je op de aloude vragen: wie gaat dat regelen en wie gaat dat betalen?

De staat verstrekt geen banen en partners. Dat met die banen voor iedereen is geprobeerd achter het Ijzeren Gordijn, toen dat nog bestond, maar daar zijn ze failliet aan gegaan. Het regelen van een partner is in religieuze kringen grappig genoeg veel beter geregeld. Als je leuk meedoet met kerk en familie komt er wel een vrouw. Misschien niet je eerste keus, maar ja. Tel uit je winst. Het enige wat je hier in Nederland altijd krijgt is een woning. Weliswaar klein (hangt ook af van het aantal kinderen dat je erin onderbrengt) en gehorig, maar toch.

Het is denk ik niet zo moeilijk in te zien dat bij economische neergang of stagnatie aan de ene kant de uitzichten minder worden - ook voor mensen uit andere subculturen - en aan de andere kant de mogelijkheden van staat/rijk/gemeenschap om werk en woning te subsidiëren minder worden. Het geld is op en de concurrentie om wat er nog wel te besteden is wordt veel groter. Je kunt raden wie er dan het slechtst van afkomen.

Je kunt dus redelijk uittekenen dat er nog meer aanslagen komen en misschien ook wel dichter bij huis. En het wordt weer minder als de economie aantrekt (maar daar durf ik voorlopig niet op te reken, we gaan Japan achterna met vergrijzen en stagneren) of als we de boel eerlijker verdelen. Zie ik ook niet gebeuren. Hoe minder er te verdelen is, hoe schever de verdeling. Het is niet voor niks dat de ongelijkheid als sinds Wim Kok (bedankt nog) toeneemt.

Wat overblijft is dat deze massa's zich zelf gaan verheffen. Dan zullen ze daar eerst de noodzaak van moeten gaan zien. Ik lees in de krant over Turks-Nederlandse jonge mensen die ondanks opleiding enz. hier niet aan de bak komen en het dus maar in het Moederland gaan proberen. Die mogelijkheid hebben onze Marokkaanse Nederlanders niet.

En we gaan het ook niet oplossen door de verbinding te zoeken of op de thee te gaan. Dat is de oplossing van politici en verandermanagers die het ook niet meer weten en geen benul hebben van menselijk gedrag. Een van de sprekers - flauw om zijn naam te noemen - zei dat hij zich er eigenlijk een beetje voor schaamde (dat doet het altijd goed bij dit soort bevlogen bijeenkomsten) dat hij zich al 20 jaar niet meer in Lombok had laten zien sinds hij aan in het pittoreske centrum van onze prachtstad woont. Maar waarom zou hij? De Oudegracht is veel leuker en in Lombok hebben ze het heus wel door als hij alleen voor zijn fatsoen op bezoek komt. Thuisblijven is minder neerbuigend.

Dat wou ik ook nog even kwijt.

Gaat de "Handreiking eHealth in de praktijk" helpen?

Beeldmateriaal voor "mental health" vinden
dat niet bloedserieus is, is bijna onmogelijk.
Behalve deze plaat van Ruby.

GGZ Nederland heeft samen met de Stichting e-Hulp een aantal ideeën verzameld om de implementatie van e-mental health te versnellen.

Ze hebben daarvoor masterclasses georganiseerd met mensen uit de zorg, cliënten, verzekeraars, leveranciers en ontwerpers en er een mooi boekje over gemaakt, de Handreiking eHealth in de praktijk, met tips en handvatten.

De gedachte is om e-mental health tot standaard-benadering te verheffen: e-mental health, tenzij …

Alleen, als ik de Handreiking lees kan ik me niet voorstellen dat e-mental health ooit van de grond komt. Even een disclosure of interest: Ik ben geen behandelaar, geen psycholoog, maar ik help de VGCt om ROM en e-mental health beter te benutten. En ik heb veel organisatieveranderingen meegemaakt, als dader en als slachtoffer.

 

Allemaal tips

De Handreiking geeft tips voor allerlei situaties:

-          Hoe krijg je het op de strategische agenda van een GGZ-instelling?

-          Hoe regel je de centen?

-          Hoe krijg je behandelaars enthousiast?

-          Hoe krijg je de cliënten mee?

-          Hoe regel je het technisch?

Ik vind de woordkeuze (“tips”, “handvat”, “handreiking”) boeiend. Die suggereert dat slimmigheidjes en kleine duwtjes genoeg zijn om de e-mental health-machinerie in de hoogste versnelling te krijgen.

Maar als je als tip geeft: “verzin een standaard voor gegevensuitwisseling tussen EPDs en eHealth-systemen” stel je een vijfjarenplan voor met tientallen stakeholders en overheidsbemoeienis. Ik denk dat je sneller de 15 beroepsverenigingen in de GGZ op één rij hebt.

Nog meer voorbeelden:

 

Strategische agenda

Om e-mental health in instellingen van de grond te krijgen is het belangrijk dat de bestuurders zien hoe e-mental health bijdraagt aan de organisatiedoelstellingen (goede en goedkope zorg en blije patiënten en behandelaars). En dat graag in kwantitatieve, SMARTe termen.

Kennelijk kijken de bestuurders zo nog niet naar e-mental health, hoewel iedere zichzelf respecterende instelling minstens één projectleider in dienst heeft om e-mental health aan te zwengelen. Blijkbaar werken die in een isolement.

 

Financiën

De besparingen van e-mental health zijn op dit moment niet om over naar huis te schrijven. In de handreiking wordt een voorbeeld genoemd van een besparing van 8%.

Erger nog is dat die besparingen terugvloeien naar de zorgverzekeraar. Dat moedigt noodlijdende instellingen niet aan om er extra geld tegenaan te gooien.

Bij de zorgverzekeraars is ook weinig bereidheid om de besparingen te gebruiken om méér behandelingen te betalen.

 De behandelaar

De behandelaar wordt een beetje weggezet als een lastpost met een overdreven hang naar professionele autonomie, die zich afsluit voor de zegeningen van e-mental health (te druk) en waarschijnlijk ook niet over de vaardigheden beschikt die een online hulpverlener moet hebben.

De tips zijn: inspireren, opleiden en dan de zweep erover (“De vrijblijvendheid voorbij …”). Hoe zou een behandelaar dat vinden?

 

De patiënt

Patiënten weten weinig van e-mental health en zijn er dus ook niet enthousiast voor. Dat verandert overigens als ze ermee gewerkt hebben. Bij Altrecht beveelt 80% van de patiënten die met e-mental health is behandeld, dit ook aan bij anderen.

Overigens vinden sommige patiënten de organisatie van de zorg tamelijk achterlijk: je krijgt brieven op de mat in plaats van mails , je kunt zelf niet online afspraken maken, je krijgt alleen met heel veel moeite inzage in je dossier, je zit teveel in wachtkamers en je hebt weinig te zeggen over de aanpak van je behandeling.

 

Techniek

De hardware van instellingen is verouderd. Filmpjes aanbieden lukt bijvoorbeeld vaak niet. Kun je er dan niet beter gewoon mee ophouden, met die e-mental health?

Over de gegevensuitwisseling heb ik het al gehad. Als je ontwikkelaars van apps en e-mental health-software de gordijnen in wil krijgen, moet je ze vragen om koppelingen tussen apps, EPDs en andere software te maken voor gegevensuitwisseling. Geen eer aan te behalen.

En nu?

Als ik lees wat er nog allemaal moet gebeuren om e-mental health van de grond te krijgen, blijft het nog jaren tobben.

Tegelijkertijd spreek ik mensen die er wild enthousiast over zijn. Bijvoorbeeld een behandelaar die een praktijk voor Nederlandse expats runt vanuit Parijs en zijn patiënten een enorme korting geeft als ze bij de behandeling met zijn e-mental health platform willen werken in plaats van alleen maar te skypen. (Zijn behandelingen worden overigens niet vergoed, dus hij heeft niks met zorgverzekeraars te maken en hij is eigen baas.)

Misschien ontwikkelt e-mental health zich sneller en beter buiten de gevestigde partijen om en als patiënten er lucht van krijgen dat het interessant voor ze kan zijn.

The Vice Guide to Congo: multimiljonair in de modder

Ik heb de Vice Guide to Congo bekeken. Suroosh Alvi, een van de oprichters van Vice met een vermogen van 400 miljoen dollar, was niet te beroerd om zelf eens een kijkje te gaan nemen in deze chaos. Boeiend om een multimiljonair ("I am soft", "I am a professional emailer") om een handje Norit te zien vragen ergens in Noord-Kivu.

Het was wel schokkend, en ook weer niet. Je ruikt niks als je naar een filmpje kijkt en je voelt niet hoe warm het is. De dreiging van pubers met Kalshnikov's komt ook niet zo over, als Alvi er lacherig over doet.

Wat me vooral opviel is dat er zoveel mensen wonen. Op een gegeven moment raakt de Landcruiser vast in de modder, ergens in de uitgestorven heuvels en als de chauffeur voorstelt om even hulp te vragen in de buurt, denkt Alvi dat het een grapje is, maar binnen no time staan er honderd mannen, één met een schep, in de hoop een paar centen te verdienen.

80% van de wereldreserve aan coltan - waar je mobieltje op draait - ligt in Congo onder de grond. Dat is een ramp, want daar valt geld aan te verdienen en hoe meer onrust er is, hoe hoger de prijzen. Er is een overvloed aan jonge kerels die het OK vinden om soldaatje te spelen. Doe onrust gaat dus voorlopig niet weg, hoewel Alvi dapper volhoudt dat het beter gaat. Vandaag wel, maar morgen misschien weer niet, zou ik zeggen.

Alvi denkt dat het beter zal gaan als de overheid in Kinshasa zijn geweldsmonopolie gaat afdwingen in het verre oosten. Waarom zouden ze? En tot slot trekt hij de conclusie dat Congo een van de meest "underreported" regio's van de wereld is, omdat gewoon niet te begrijpen is wat er gebeurt. Het is geweldig dat hij toch een poging heeft gedaan en er een mooie documentaire van heeft gemaakt.

De Volkskrant tegen Den Haag

Kijk, daar is de interim-manager al

Vanochtend om zeven uur gelijk de krant uit de bus gehaald. Op de opiniepagina zie ik links een column van Aleid Truijens, die staatssecretaris Dekker, die olijke krullebol, een draai om zijn oren geeft: "Trots zwaaien met een zesjesrapport helpt niet" (paywall).

Er zijn weer PISA-cijfers (driejaarlijkse internationale vergelijking van wat 15-jarigen presteren in wiskunde, taal en natuurwetenschappen).

Onze staatssecretaris is tevreden, terwijl:

• Nederland in de middenmoot staat (China bovenaan)
• Nederland iedere drie jaar slechter scoort (in 2000 eerste, in 2013 elfde)

 Welterusten, staatssecretaris.

Op de tegenoverliggende pagina gaat René Cuperus los ("De overheid als interim-manager" (paywall) met als eerste zin: "We voelen aan ons water dat de overheid momenteel bezig is met operaties die ze niet helemaal overziet en niet echt in de greep heeft".  Verderop verwijst hij nog even naar wat er bij de vorige crisis (jaren tachtig) allemaal mis is gegaan, om te laten zien dat "in bezuinigingswoede en reorganisatiedrift grote fouten worden gemaakt".

Wat zou het fijn zijn als ministers en staatssecretarissen zouden zeggen "het geld is op en wij weten het ook niet meer, maar we gaan nu X of Y proberen en als het goed werkt gaan we ermee door".

Ik ben alleen bang dat kiezers dat niet willen horen.

The Stanford Prison Experiment

Ik heb vandaag naar Quiet Rage gekeken, de film over het Standford Prison Experiment. Shocking. Het experiment is in 1971 bedacht en uitgevoerd door Phil Zimbardo, psycholoog aldaar.
In het experiment moesten een aantal vrijwilligers (grondig gescreende studenten) cipier en gevangene spelen. Zimbardo was hoofdopzichter. Het experiment liep volkomen uit de hand. Na twee dagen namen alle deelnemers hun rol volkomen serieus. De bewakers werden:

• toffe peer
• streng maar rechtvaardig
• sadist

De gevangen werden:

• opstandig
• depressief
• supergehoorzaam

Zoals bekend uit Colditz, Merry Christmas Mr. Lawrence enz.

Het schokkende is dat iedereen zo snel en overtuigend in de hem toegewezen rol stapte, inclusief Zimbardo, dat ze vergaten dat het een experiment was. De cipiers werkten het hele gamma van collectieve straf, eenzame opsluiting tot vernedering spontaan en enthousiast af.

Zimbardo moest er door een onderzoeksassistente op gewezen worden dat de gevangenen eronder leden en toen dat tot hem doordrong stopte hij er meteen mee, 8 dagen eerder dan hij van plan was. Van schrik is hij zelfs met de onderzoeksassistente getrouwd.

De grote les van het dit experiment is dat de situatie waarin mensen verkeren veel meer invloed heeft op hun gedrag dan je voor mogelijk houdt. Van nature nemen mensen aan dat hun gedrag, en vooral dat van anderen, voornamelijk door hun aard, karakter of persoonlijkheid wordt bepaald, zo in de trant van: de Holocaust heeft alleen in Duitsland kunnen gebeuren, omdat Duitsers verknipte types zijn die zich door de eerste de beste autoriteit laten overhalen hun medemens zonder wroeging te martelen en vermoorden.

Een andere Amerikaanse onderzoeker, Stanley Milgram, had daar al eerder naar gekeken. In een serie experimenten uit 1961 liet hij het gros (tweederde) van zijn proefpersonen door een onderzoeker in een laboratoriumjas overhalen om een andere proefpersoon steeds zwaardere elektrische schokken te geven als ze een woordenpaar verkeerd hadden onthouden.

Milgram was van joodse afkomst en vroeg zich ernstig of er ook een holocaust in Amerika mogelijk zou zijn. Uit zijn experiment bleek dat dat alles behalve uitgesloten is. Abu Ghraib en Guantanamo Bay zijn aardige stapjes in die richting. Niet dat in Amerika iemand bezig is een Holocaust te organiseren (even checken bij Louis Theroux). Waar het hier om gaat is dat Amerikanen in bepaalde situaties ook schokkend makkelijk over te halen zijn tot grensoverschrijdend gedrag.

En dat ligt dus aan die situaties, niet aan de afkomst, subcultuur of persoonlijkheidskenmerken van de proefpersonen.

Toen Zimbardo Milgram voor het eerst over zijn eigen experiment vertelde, bedankt Milgram hem, omdat Zimbardo daarmee het record voor het meest onethische experiment aller tijden, met de bijb
ehorende aandacht, van hem had overgenomen.

Onbetrouwbaar Amerika

Toen Kennedy president was vonden we (niet dat ik toen al geboren was) Amerika allemaal een geweldig land en een waardig leider van de vrije wereld. Daar is steeds meer de klad in gekomen en het wordt telkens erger. Ik zet even een paar dingen op een rijtje:

• Irak: zinloze oorlog. Geen hulde ook aan Balkenende, die zich gewillig mee heeft laten slepen.
• Guantanamo Bay: je kunt niet tegelijk een rechtsstaat zijn en op Cuba verdachte baardmensen waterboarden
• NSA: het is niet netjes om de post van de hele wereld open te maken. Het is zelfs erg onfatsoenlijk en het is helemaal onfatsoenlijk om de aandacht daarvan af te leiden door de klokkeluider in de beklaagdenbank te zetten. Jammer dat de hele wereld daar intrapt.
• Fiscal cliff: de halve garen van de Tea Party gijzelen de Republikeinse partij en de Republikeinse partij gijzelt de regering van Amerika en Amerika gijzelt de hele wereld. Een stel hilbillies (Sarah Palin en dat soort volk) kan de wereldeconomie aan het wankelen brengen. Omdat ze liever hebben dat mensen creperen dan dat ze meebetalen aan hun ziektekostenverzekering.
• En tot slot: het is een onvervalste plutocratie, waarin publieke functies zo ongeveer te koop zijn (zonder geld word je in ieder geval niet gekozen).

Iemand meer?

Asocial meda

Vandaag een lezing bekeken van barones Greenfield over de verderfelijke invloed van social media op des mensen gedrag. Van de weeromstuit me meteen ook maar de les laten lezen door Sherry Turkle, die er trouwens niks aan kan doen dat ze zo heet.

Hoewel je je als tweeënzestigjarige licht belachelijk maakt met lang blond haar, was ik toch onder de indruk van het betoog van Greenfield. Alleen al omdat ze met één bloknootvelletje aantekeningen en zonder PowerPoint een boeiend verhaal van drie kwartier houdt.

De strekking is vrij eenvoudig: je hebt feiten en je hebt betekenis. Facebook gaat over feiten, yuck or wow, het vermijden van persoonlijk contact (met feromonen, lichaamstaal en de rest) en het onvermogen empathie aan te leren. Uitkijken dus.

Turkle doet er nog een schepje bovenop: mensen willen wel gehoord worden en zijn bang voor eenzaamheid, maar ze zijn minstens net zo bang voor intimiteit. Intimiteit niet in de betekenis van wat je met vriendinnetje onder je dekbed doet, maar in de zin van je goeie kanten en je slechte kanten laten zien en een betekenisvolle (en dat is wat anders dan Facebook worthy) relatie aangaan. Ze heeft ook wat leuke voorbeelden van mensen die liever met elkaar mailen en pingen dan met elkaar praten. Niet omdat ze elkaar niet willen storen, maar omdat ze zelf niet gestoord willen worden. Ja, zo ver zijn we gekomen.

Was het niet zo dat  Gen Y het raar vindt om mensen te bellen, omdat je ze daarmee misschien stoort? Wat zijn dat voor vrienden die vinden dat je ze stoort als je aan de telefoon hangt?

Food for thought, van die twee bijna-gepensioneerde academicae.

Dat gedoe over de zorg

Leuke discussie net bij de TROS - ja, die - over zorg en hoe dat moet, met jonge politici. Nederland is nog erg in de ontkenningsfase: de zorg wordt duurder en wij worden armer. In het commentaar van de Volkskrant op het CPB-rapport hierover staat dat ze daarin vergeten zijn dat je ook kan bezuinigen op de kosten van zorg. Welterusten, Raoul, dat is de Nederlandse politiek-bestuurlijke elite de afgelopen jaren niet gelukt, dus waarom zou dat nu wel gaan lukken? Links vindt, bij de TROS, dat we moeten stoppen bezuinigen, want daar krijg je alleen maar werklozen van. Daar heb je het al.

Het CPB heeft nog twee andere oplossingen verzonnen: de rijken meer laten betalen of de armen meer laten betalen. Die rijken, daar zal ik er wel een van zijn. Waarom hebben mensen het toch altijd over armen en rijken alsof we in een sprookje van Grimm wonen of in een verhaal van Dickens? Als je voor een dubbeltje geboren bent, word je nooit een kwartje, die narigheid klinkt er ook in door. Het gaat gewoon over HBO+ en MBO- en dat is heel wat anders.

De rijken meer laten betalen klinkt nog wel aardig als je in sprookjes gelooft, maar als je het over HBO+ hebt wordt het wat lastiger. Volgens het CPB is het niet zo goed voor de economie en als er iets is dat de factuur van de dokter, de thuishulp en het ziekenhuis betaalt dan is het een beter draaiende economie.

Mensen meer laten dokken die ongezond leven en afspraak maken over het beperken van "zorgconsumptie" lijkt me niet zo gek. Als je de specialist en de patiënt laat bepalen wat er gedaan moet worden, beslist degene die het betaalt niet mee. Niet gek dat dat uit de hand loopt.

Mensen die ongezond leven meer laten dokken blijft dan over. Erg ingewikkeld om te bepalen. Het gaat trouwens niet om ongezond leven, maar om riskant leven. Als je rookt hóef je geen longkanker te krijgen, maar je neemt toch wel een behoorlijk risico. Maar ja, hoe kom je erachter wie rookt, elke dag een kilo suiker naar binnen werkt, enz.?

En als dat allemaal niet lukt is het geld gewoon op en kun je het zelf uitzoeken: doorwerken tot je niet meer kan, je ouders in huis nemen, enz. En als je dat toch niet wil, dan kun je je daar vast voor verzekeren.

Die mensen moeten hier wel de plee komen ontstoppen

Fascinerend interview in Vonk, het wat moeizame vervolg op Het Vervolg in de Volkskrant. De geïnterviewde is de Vlaamse socioloog Mark Elchardus en het gesprek gaat over de tweedeling in de maatschappij.

Die is eerder symbolisch dan materieel. "Symbolisch" moet je hier in de wetenschappelijke betekenis (semiotiek en zo) opvatten. Het is niet de tegenstelling tussen arm en rijk waar het hier om gaat, maar tussen hoogopgeleid en laagopgeleid.

Ik heb al op heel wat borrels en feesten lopen verkondigen dat dankzij de Mammoetwet en de doorstroming in het onderwijs de niet-elite heel anders in elkaar zit dan vroeger. Honderd jaar geleden kwam je nog boerenknechten tegen die de relativiteitstheorie begrepen (en die was toen nog niet eens geformuleerd!) en mijn huisbaas, die alleen lagere school had, versloeg een van zijn huurders, die lid was van een club, altijd met dammen.

Mijn moeder heeft me laatste bijvoorbeeld verteld dat de HBS niet bedoeld was voor de dochter van een vertegenwoordiger, maar voor kinderen van dokters en notarissen. Het is ook niet voor niks dat er zoveel onderwijzers honderd jaar geleden maatschappelijk en wetenschappelijk actief waren. Dat was namelijk het hoogste wat je kon bereiken, kwa opleiding, als je niet uit de elite kwam. Mijn oma heeft me ook eens uitgelegd dat zij (haar eindrapport van de lagere school werd op verjaardagen wel eens trots doorgegeven en daarop had ze voor ongeveer alle vakken een tien) drie beroepsmogelijkheden had: dienstbode, winkelmeisje en onderwijzers. Zij werd winkelmeisje.

En wat gebeurt er nu? Iedereen die een beetje kan leren stroomt zo ver door als zijn hersens en zitvlees het toelaten. Dat is mooi en goed. Het gevolg is wel dat de tegenstelling tussen de elite en de niet-elite zo groter wordt. Iedereen met een beetje verstand promoveert namelijk makkelijk naar de elite. Die vat ik dan wel ruim op. Daardoor krijg je twee werelden.

Waar vroeger gewoon neer werd gekeken op de minderopgeleiden en ze alleen de TROS hadden voor simpel vermaak, hebben ze er de laatste 25 jaar een hele batterij spreekbuizen bijgekregen in de vorm van commerciële zenders. Daar mag iedereen roepen wat hij wil, hoe extremer hoe liever, want kijkcijfers zijn belangrijker dan fact checking. Omdat voor de meeste mensen iedereen die met zijn kop op tv komt respectabel is (vandaar de hysterische belangstelling voor BN'ers), voelt de gewone man zich nu meer gerespecteerd.

De volgende stap was de opkomst van de populistische partijen, LPF, PVV en SP. Ook die verhogen de respectabiliteit van de gewone man, want er zijn nu echte politici, ook al hebben ze soms geverfd hoor, die zijn mening vertolken. Ik vind zelf dat populistische partijen misbruik maken van het gebrek aan opleiding en kritische zin (die krijg je trouwens ook niet vanzelf mee op de universiteit) van de gewone man (ik heb zo'n hekel aan die term, vooral als mensen zichzelf ermee karakteriseren) door van alles te beloven wat niet kan en dat vind ik heel kwalijk.

Elchardus ziet dat verband ook en we hebben elkaar nog nooit gesproken!

Ik vind het een vervelende ontwikkeling dat er twee lagen in de maatschappij zijn die eigen media hebben, eigen meningen en eigen politici, maar ook eigen restaurants (wokken vs. de sterren van Michelin of in ieder geval het betere grand-café) en eigen vakantiebestemmingen. Niet alleen omdat zij weten hoe je een auto repareert, hoe je loodgiet enz. (gelukkig weten wij weer hoe je een blinde darm verwijdert en nog wat handige dingen), en ook niet omdat ze door op rare partijen te stemmen het hele politieke leven hier twee jaar hebben ontwricht, onder toeziend oog weliswaar van de eeuwig goedlachse MP, maar waarom dan wel?

Goeie vraag. Omdat ik geen ruzie wil? Omdat ik niet wil dat mensen denken dat de elite de gewone man aan zijn lot overlaat? Misschien moet ik hier iets zeggen dat alle mensen vrienden en broeders moeten zijn, maar dat krijg ik nog even niet uit mijn bek. Ik heb me mijn hele leven verkneukeld over domme mensen (en hun muziek, en hun haar, en hun scooters, enz.). Ik was namelijk erg slecht in gym, dus ik moest het van mijn goeie cijfers hebben en daar ben ik een beetje in doorgedraafd.

Ik weet al wat ik wil: ik wil dat alle mensen verstandige burgers zijn, die iets doen voor de samenleving, hun eigen mening kunnen vormen of op mensen kunnen vertrouwen die hen daarbij helpen en elkaar verder zoveel mogelijk hun gang laten gaan. Yes, een ideaal! Eindelijk.

De grote stagnatie

Gisteren in mijn krant iets over Tyler Cowen gelezen, een Amerikaanse econoom. Hij vindt dat er helemaal niet zoveel geïnnoveerd wordt in de wereld. We leven nog net zo als in de jaren vijftig (in Amerika): auto's, koelkasten, televisie, wat is er eigenlijk bijgekomen? Ja, de computer, maar bijvoorbeeld niet teleportatie of de rugzakraket.

Erg geestig is het volgende citaat: "Maar het feit dat het bedrijfsleven de mond zo vol heeft van innovatie, is een zorgwekkend signaal. Het is als de vrijgezel die ons onophoudelijk meedeelt dat hoe hij een vrouw gaat zoeken om mee te trouwen - je voelt aan je water dat hij wel eens als een oude vrijer kan eindigen."

Mijn oma (1899-1992) heeft de auto, de snelweg, de televisie en nog zo wat zien komen, en elektriciteit. Ik alleen de computer en het mobieltje.

Cowen is ook niet zo onder de indruk van het Internet omdat het geen grote welvaartsstijging heeft veroorzaakt. Zuckerberg is wel erg rijk geworden (met amateursoftware), maar sinds de jaren zeventig stijgen de reële lonen niet meer zo sterk en dat deden ze tussen 1945 en 1975 wel.

Wat moet je nou met zo'n verhaal? Ik vind de gedachte wel aardig, maar wat betekent hij nou? Moet ik mijn kinderen naar een beta-studie jagen (de oudste heeft geen ruimtelijk inzicht en de jongste is geobsedeerd door koken)? Moet ik lid worden van een partij die inkomens rücksichtlos wil herverdelen, omdat ze toch niet meer toenemen en het niet eerlijk is dat de een wel een baan heeft en de ander niet?

Daar ben ik nog niet uit.

UCU UCU UCUCU

Vandaag met zoon naar University College Utrecht geweest. Hij moet toch eens bedenken wat hij na de middelbare school gaat doen.

Grappig om weer eens in academia rond te lopen. Studentenflats zijn de afgelopen dertig jaar niet veranderd. Nog steeds een onopgeruimde bende, waar het schoonmaakrooster niet wordt bijgehouden.

Het begon met een inleiding van de decaan, die een fijn Nederlands accent heeft onder zijn Engels, de voertaal op UCU. Daarna mochten we achter de groene petjes aan die ons een collegezaaltje inleidden waar een docente met een Italiaans accent het verhaal van de decaan herhaalde. Dat leek me een misverstand en er was ook geen hond die een vraag stelde, nou ja, één lastige man, die wilde weten hoe een BA van UCU aansluit op een MA bij een andere universiteit.

Dat valt enorm tegen. Je moet gewoon drie jaar inhalen als je een master rechten wilt doen, maar volgens onze begeleiders was dat geen probleem, UCU-alumni staan goed bekend en zijn gewend hard te werken. Het idee is dat ze naast 16 contacturen (lesuren) nl. 40 uur in de week studeren, gemiddeld. Dat keihard werken gebeurt dan wel weer in semesters van krap drie maanden, want de buitenlandse studenten (30%) moeten regelmatig langdurig naar huis kunnen. Gemiddeld doen ze het dus rustig aan.

Wat me een beetje tegenstaat is dat het een gesloten wereldje is, want alle studenten moeten (en willen) op de campus wonen en houden elkaar ook buiten studie-uren fijn bezig in 37 verschillende hobbyclubjes. Beetje inteelt. De stage in Africa is wel erg favoriet, maar dat klinkt me teveel naar "save the world and travel first class".

Het idee van de free of liberal arts spreekt me wel weer erg aan. De "vri conste" heette dat geloof ik ergens in het Middelnederlands, maar dat kan ik niet terugvinden met Google. Maar dat wou ik niet zeggen: die "vri" of vrije of free arts zijn de vaardigheden die een vrij man moet hebben. En een vrij man is dan vermoedelijk een financieel onafhankelijke persoon die genoeg tijd heeft om zich bezig te houden met het bestuur van de samenleving. De liberal arts gaan dus over het ontwikkelen van een kritische geest, zelfreflectie en burgerschap. Dat vind ik mooi.

In mijn tijd was ik het roerend eens met elitaire vriendjes die verschil maakten tussen academici en afgestudeerden. De eersten beheersen de liberal arts, de tweeden kunnen gebroken paardebenen zetten, voortgezet boekhouden of nare dingen met reageerbuisjes, maar met behoud van Tukkers accent, abonnement op de Telegraaf en primitieve eetgewoonten en zonder algemene ontwikkeling. Een van mijn vriendjes had trouwens een ontheffing nodig voor die eetgewoonten.

Aan de UCU doen ze dus 24 blokken van 7,5 ECTS uit een catalogus van 170 onderwerpen. Dat kan alle kanten op gaan. Ik vind het toch een beetje vrijblijvend.

Maar goed, mijn zoon dacht dat het allemaal te moeilijk voor hem was, dus waar hebben we het over?

Zaterdag naar Extreme Love gekeken, een docu van Louis Theroux, die met zijn bierbuik (altijd opletten waarom mannen hun overhemd over hun broek dragen) een stel Amerikaanse demente bejaarden (en een vrouw van nog geen 50) en vooral ook hun partners had opgezocht.

Omdat mijn vader ook dement is ("hij heeft geen Alzheimer, hij heeft klinisch dementie-syndroom" zegt mijn moeder dan. Tel uit je winst), is dit een zorgonderwerp waar ik mijn hersens langer dan 6 seconden bij kan houden.

Mijn conclusie is dat dementie vooral slopend is voor de mensen die het niet hebben, de partners en kinderen. Dement worden is ook niet zo leuk, dat zie ik aan mijn vader. Hij zegt regelmatig met een diepe frons in zijn gezicht dat zijn geheugen rot is en dat hij niks meer kan onthouden. En daarna is hij het vergeten en lopen we vrolijk door.

Mijn eerste, wat primitieve, reactie was: geef mij maar een pil van Drion als ik 75 ben, liefst zonder dat ik het doorheb, na een gezellig avondje. Mijn tweede was: geef al die dementen er ook maar een. Zo komt Nederland aan zijn slechte naam in Amerika! De Nazi's hebben op vergelijkbare manier flink wat verstandelijk gehandicapten uitgeroeid en ik geloof dat we dat maar niet moeten nadoen. Ik bepaal niet voor iemand anders of zijn leven de moeite waard is en het feit dat iemand niet voor zichzelf kan zorgen (nooit meer voor zichzelf kan zorgen) is nog geen reden om hem uit de weg te ruimen.

Een vriend van me heeft ooit als een vrijwilliger poep opgeruimd in een kennel ("Na verloop van tijd vergeet je je handen te wassen voor je je boterhammetje oppeuzelt") en daar was een hondje dat doof en blind was en alleen nog af en toe aan de drollen van de andere honden snuffelde. Moet je zo'n hondje dan maar afmaken? Weet ik veel. En dan hebben we het alleen maar over een hond.

Dus: voor mensen die niet voor zichzelf kunnen zorgen, moeten de anderen zorgen. Betaald met belastinggeld, alstublieft. Kost, inwoning, wassen, verplegen, dagopvang en dan maar hopen dat ze het naar hun zin hebben. Het aftakelproces kan wèl jaren in beslag nemen en dat heeft toch iets ongemakkelijks.

De kwaliteit van leven van de achterblijvers vind ik een net zo groot probleem, zeker in dat achterlijke Amerika, waar je zelf de mantelzorg kan regelen als je geen geld hebt. Maar ook in Nederland. Ik zie hoe zwaar het is voor mijn moeder. Niet alleen omdat ze elke dag dertig keer moet vertellen wat ze 's avonds gaan eten, maar natuurlijk ook omdat ze haar man na 56 jaar huwelijk (en 61 jaar verkering, zegt ze er altijd bij) ziet veranderen in een klein jongetje.

Over leiderschap

Het gaat eerst even over iets anders. Donderdag liet iemand op een presentatie een stukje zien van een  TED Talk van Simon Sinek. Nooit van gehoord tot op dat moment. Het ging over een gouden cirkel en het kwam erop neer dat het Waarom van iets belangrijker is dan het Hoe en het Wat. Hij gaf als voorbeeld computers van Apple. Je koopt geen spullen van Apple omdat ze gebruiksvriendelijk zijn (is sinds MS Windows ook achterhaald), mooi ontworpen (dat staat nog steeds overeind) of nog zoiets, maar omdat Apple anders en beter wil zijn en bijzonder.

Als marketingaanpak vind ik dat wel een aardige. Je verkoopt niet wat je productje allemaal kan, want er zijn er tig die hetzelfde kunnen, maar je prijst een mooi doel aan wat er iets mee te maken heeft. De wereld verbeteren of zo. Is ook overtuigender dan er een halfblote vrouw bij te zetten (ik herinner me nog de brommerreclame, waar een meisje in bikini op de een of andere manier over de buddyseat van een Zündapp gevleid lag zonder eraf te vallen, althans niet tijdens de opname).

In de politiek kun je zo ook een heel eind komen: je vertelt niet wat je precies gaat doen (bezuinigen) en al helemaal niet hoe(veel), maar je hangt een verhaal op over samen en sterk en sociaal en dan hapt iedereen.

Zo bekeken is het eigenlijk wel een open deur. Sinek maakt zijn verhaal wel nog wat mooier door het te combineren met hersenkundige feiten over het limbische systeem, dat beslissingen neemt (fight or flight) zonder rationeel te denken of dingen onder woorden te brengen. Het Waarom appelleert namelijk aan het limbische systeem. Ik zou dit allemaal wel eens verkeerd begrepen kunnen hebben, maar als je theorie weet te onderbouwen met iets uit de neurowetenschappen zit je dezer dagen natuurlijk helemaal goed.

Wat ik een bèètje jammer vond aan het verhaal is dat Steve Jobs en Martin Luther King op één hoop werden gegooid. Apple maakt gewoon computers, wel is waar mooie en vroeger ook veel gebruikersvriendelijk dan andere, maar die computers waren er zonder Apple ook wel gekomen en het is maar de vraag of de wereld van dit merk zoveel beter van wordt (wel armer). Dit ligt bij Martin Luther King (" doctor King"  zeggen ze in Amerika en omstreken altijd beleefd) toch iets anders. Als hij er niet was geweest was er ongetwijfeld wel iemand anders opgestaan met een vergelijkbaar verhaal, maar ik vind de burgerrechtenbeweging toch van een iets andere orde dan de handel in computers.

Net wat ik al zeg, het verhaal van Sinek is solider als marketingverhaal dan als verklaring voor  leiderschap. Nou geloof ik wel dat een leider ook alleen maar leider wordt met een goed verkoopbaar verhaal, maar leiderschap en innovatie en commercie worden hier op één hoop gegooid.

Wel een mooie aanleiding voor mij om nog even te zeuren over leiderschap. Wat is het toch idioot dat het daar zo vaak over gaat, bijvoorbeeld op de Management Site. Ik snap nog wel enigszins dat topmanagers zich als leider willen afficheren, om wat gezag te hebben, hun bonus waar te maken en de boel in beweging te krijgen, maar ik zie topmanagers vooral als slecht geklede bureaucraten, die een paar slagen hebben gewonnen in de corporate warfare. Innovatie of charisma komen daar niet bij kijken. Ik snap ook dat consultants topmanagers willen helpen geloven dat ze leiders zijn of kunnen worden, maar de zucht naar leiderschap speelt niet alleen in de managementadvieswereld.

Gek eigenlijk: Alleen kuddedieren zoeken een leider, de rest van de wereld/het dierenrijk kan zijn eigen weg wel vinden. Zijn het moeilijke tijden of zo en is iedereen onzeker? Het lijkt me dat dat nogal meevalt. We leven hier niet in armoede en het is geen oorlog en dat gaat ook geen van beide heel binnenkort gebeuren. Of voelen mensen zich machteloos? Lijkt me ook onzin. Je kan morgen lid zijn van een politieke partij en overmorgen ergens in gekozen worden. Een actiegroep kan je vandaag beginnen (hierboven staan wat tips over hoe je je verhaal moet vertellen). Dan ga je toch niet zitten wachten op een leider? Alleen dat woord al.

Over de verdediging van ons koninkrijk

Het is weer een boeiende krant vandaag. Het eerste wat ik lees is dat Rutte zich onmogelijk aan het maken is in Europa door overal tegen te zijn. Nog even en we kunnen weer met kwartjes betalen.

Het tweede dat ik lees is dat we in Nederland niet het minste benul hebben van wat cyberwar, internetoorlog is, en dat we ons daar dus ook niet tegen verdedigen. Ik weet ook niet wat cyberwar is, maar het klinkt alsof een hacker met een notebook vanuit de Starbucks met wifi het elektriciteitsnet in India plat kan leggen.

Niet verwonderlijk dat dat mannen als Hans Hillen dit boven de pet gaat, maar het bestaat echt en dit soort types moet hier initiatief nemen. Als je een kerncentrale in Iran wil stopzetten hoef je geen bommenwerper meer te sturen, je stuurt gewoon een virus (stuxnet).

Nog een blaadje verder in de krant, in de column van Paul Brill, staat een vrolijk verhaal over hoe China oprukt op de wereldzeeëen en met zijn marine posities inneemt bij de Straat van Malakka, waar meer olie doorheen wordt gevaren dan door het Suez-kanaal. Euopra speelt in dit hele positiespel geen enkele rol. We zijn hier even met onze euro bezig en onze hoogste leider Rutte denkt waarschijnlijk eerder aan herkolonisering van de Straat van Malakka dan aan een Europees plan. De rest van Nederland droomt van 130 rijden op de A2.

Leesavondje

Gisterenavond in bed las ik een verhaaltje van Paul Schnabel (Snavel) over de kosten van de zorg. Drie keer zo duur als het onderwijs. 12% van de kosten wordt uitgegeven aan 85-plussers.

Daarna zat ik te bladeren in Where children sleep, een boek met op iedere dubbele pagina een foto van een kind, een foto van zijn slaapplaats en een verhaaltje over rijkdom of armoede van het gezin, wat het kind doet en wat het wil worden. Daar kwam ik Prena in tegen. Prena is 11 jaar oud en dienstmeisje en slaapt in een soort kooi bij haar werkgever, waar ze 6 dollar 50 in de maand verdient. Dat stuurt ze naar huis.

Vanochtend moest ik aan mijn oma denken, die 93 is geworden. Als ze in de krant las dat er een kind of een jonge volwassene was verongelukt of aan een enge ziekte overleden zei ze altijd: Ach, had mij maar genomen. Ik ben benieuwd of ze ook gezegd had: ik hoef geen pillen, stuur maar 6,50 naar Prena. Denk van wel eigenlijk.

Passie

Ben met een vragenlijst bezig over werk en zo. Daarin wordt gevraagd naar mijn passie. Het antwoord begint zo:

Ik heb echt bezwaar tegen het woord “passie”. Een van de redenen dat het me irriteert is dat het een hyperinflated  versie van het woord “hobby” is.

Een ander is dat het veronderstelt dat je één allesoverheersende interesse moet hebben waar je totale voldoening uit haalt. Als je geen passie hebt ben je een loser. Nou, om te beginnen heb ik geen passie, ik heb er wel tien, denk ik. Tegelijk, bedoel ik. Ik kijk neer op mensen die maar één ding leuk vinden. De hele dag lekker kantklossen, terwijl de levensverwachting in Afrika 40 jaar is. Om je kapot te schamen.

Verder heb ik een hekel aan het woord, omdat passie absoluut is. In je passie vind je alle voldoening die je kunt wensen enz. Wat een treurnis, alles wat absoluut is, is bull shit. Er is niks absoluut mooi, absoluut lekker, absoluut geil, absoluut lief of wat dan ook (behalve in feelgoodmovies) en wie er naar zoekt is een treurige sukkel die niet erg heeft opgelet in zijn leven, de ontwikkelingen in de humanistiek en de wetenschap van de afgelopen vijfhonderd jaar niet mee heeft gekregen en zijn kop eens een keer uit zijn ... moet trekken (het stinkt daar niet eens absoluut) om eerlijk tegen zichzelf te zijn en toe te geven dat het leven een moeizame draaikolk is van dingen die beter gaan en dingen die slechter zijn, waar hoogstens achteraf een patroon in is te herkennen, als je er ver genoeg van afstaat. En zo’n patroon (“ik was gelukkig”, “ik was succesvol”, “ze vond me lief”) herken je ook alleen maar als je ogen stijf dichthoudt voor alles wat er niet in past.

Belle

7 km hier vandaan staat het kasteel van de familie Van Tuyll van Serooskerken, waar Belle van Zuylen is opgegroeid. Ik was er al eens langgefietst en het leek me wel aardig de zondagmiddag iets boeiender te maken door er langs te gaan. Je moet dan een rondleiding nemen, dus dat deden we, dochterlief en ik, samen met een rammelende bejaarde die op een scootmobiel aan kwam scheuren, maar op zijn eigen benen toch wel hele kleine stapjes zetten en met een stelletje dertigers, waarvan de man geen stom woord heeft gezegd.


Onze gids droeg een colbert, waarvan hij de onderste knoop, van twee, dichthield, en een broek, die weliswaar ook grijs was, maar dan gestreept, een paars t-shirt en bruine stappers met lekkere dikke plestik zolen. En hij had rood haar met een slag erin die je eigenlijk alleen maar ziet op foto's uit de jaren vijftig en daarvoor. Maar je hoeft natuurlijk ook niet mooi of goedgekleed te zijn om een rondleiding te geven en hij deed het prima. Zo noemde hij niet voortdurende indrukwekkende getallen en zei hij om de drie zinnen dat hij iets ook niet precies wist.


Het was eigenlijk wel leuk in het kasteel. De Van Tuylls hebben de boel in 1952 van de hand gedaan om in het koetshuis te gaan wonen, want het was allemaal niet meer te betalen, en dat lijkt me terecht. Een beetje met geërfd geld in een groot huis wonen, daar ben ik tegen. De gids vertelde dat Van Tuyll opperkamerheer van Juliana was, burgemeester van Oud-Zuylen, lid van de provinciale staten en grootgrondbezitter (zijn pachters kwamen eens per jaar contant betalen en werden dan minzaam ontvangen), een echte baan zat er niet bij. Dorpelingen namen hun pet voor hem af en het personeel werd elke ochtend de eetzaal ingedreven om een psalm mee te zingen bij het harmonium. Dit was 60 jaar geleden, goddank dat het voorbij is. In Nederland althans. Het grootste deel van de wereld ligt nog mijlenver achter.


Nou, paarshemd heeft het kasteel dus laten zien. Best leuk. Het is uit 1525 en in 16zoveel heeft een Van Tuyll het door te trouwen met een Van Reede (zie het plaatje linksboven, in haar kimono) het in eigendom gekregen en in 1752 heeft de volgende Van Tuyll, die daarvoor zelfs met een niet-adellijke, maar ook niet-armlastige juffrouw De Vicq, moest trouwen er wat mooiers van gemaakt. Zij, of liever haar bruidschat van zes ton, maakte het mogelijk om het kasteel uit 1525 te verbouwen tot een buitenhuis. Jacob Marot heeft dat gedaan en zo te zien low budget, want het is een bakstenen dingetje gebleven. Het is wel symmetrisch gemaakt en de slotgracht tegenover de voorgevel is gedempt, maar de vergelijking met Versailles die paarshemd maakte is iets te fantasievol. Zuylen en Versailles zijn wel allebei symmetrisch, maar daar houdt de overeenkomst wel op.


Eigenlijk wel een interessant onderwerp trouwens, de economie van de adel. Hoe word je rijk en hoe blijf je rijk. Een goeie manier om rijk te blijven is om de gelederen te sluiten en dat doe je met opvoeding, etiquette, aparte maniertjes en je stamboom goed bijhouden. Zo hou je alle buitenstaanders op een afstand. En als buitenstaanders toch per se mee willen doen, dan trouw je hun dochters voor een bruidsschat van 6 cijfers. Dan horen ze er ook een beetj bij. En verder was het natuurlijk voordelig om je in de kijkert te spelen van de vorst, als militair bijvoorbeeld. Die kon je aan mooie baantjes helpen en aan een hogere adellijke titel  met bijbehorende landerijen. Zie bijvoorbeeld broer (?) Godard die van Willem III graaf van Athlone mocht worden, toen hij (Willem) het Verenigd Koninkrijk overnam. 


Het bezoek aan de keuken was aardig, omdat keukens altijd leuk zijn, zelfs als er schalen met plastic fruit staan en er een plastic brood in de oven ligt, maar ook omdat er een leuk torenkamertje was, waar het personeel twee keer tien minuten per dag mocht pauzeren en omdat er opgelapte kopjes stonden en pannen hingen. Ketels en pannen werden echt opgelapt met een stukje metaal en klinknageltjes en gebroken porcelein werd in die tijd met krammetjes gerepareerd. Dat was dan nog goed genoeg voor het personeel.


Je kan er ook drie generaties kookttoestel zien: een pot aan een ketting, voor boven open vuur, een fornuis dat op hout gestookt werd en een gaspijp waar je kookstel van de laatste barones bij moet denken. Ze moest op het laatst zelf af en toe aan de bak. Dat deed ze trouwens ook met de afwas. Het 144-delige servies, chine de commande, dus op maat gemaakt in het verre oosten, is sinds 1752 compleet. Een klein wonder. Er is nog geen eierdopje gebroken, mocht dat erbij zitten. Een van de belangrijkste redenen daarvoor was dat het servies de eetkamer niet uitkwam en dus niet door matig verlichte marmeren gangen naarde keuken gezeuld moest worden. De barones liet na het eten altijd een teiltje heet water liet brengen en dan deed ze de borden even zelf. Dan was het tenminste gelijk goed.


Het hoofdgebouw van het kasteel is best smal en de grote zaal, voor ontvangsten, is niet erg indrukwekkend. Je kunt er nauwelijks een strijkje in kwijt en met drie hoepelrokken is het al aardig vol. Daarom heeft de eerste van Tuyll het laten volhangen met gobelins met perspectiefafbeeldingen erop. Ziet er best geinig uit.


In 1752, bij de verbouwing, is er een overloop tegen de bel étage aangebouwd. Voor die tijd had je geen gangen en overlopen en ging je door de ene kamer naar de andere. Toen er een overloop aan de gobelinzaal werd gebouwd, moest er een deur in de muur worden gemaakt en een snee in de gobelin die ervoor hing. Na een restauratie 20 jaar geleden is de hele boel opnieuw opgehangen met klittenband. Misschien wel de grootse lap klittenband van de wereld, volgens paarshemd, die toch graag een record wil scoren met het wat ondermaatse kasteeltje.


Op de bovenverdieping zijn de drie kinderkamers. Aangezien Belle -"ik heb geen talent voor ondergeschiktheid"- van Zuylen pas op haar 30e trouwde en haar broer en zus veel eerder, had ze op een gegeven moment een driekamerappartement. Wel met kleine kamertjes. Daar verdiepte ze zich in wiskunde, muziek en allerlei andere geleerdheid. Haar brieven schijnen nog steeds leesbaar te zijn. Haar eerste boek, Le noble, was een satire op de adel en dat heeft paps toen hij daar lucht van kreeg onmiddellijk terug laten halen uit de boekhandels. Een studerende dochter is leuk - ze mocht toehoren bij colleges, maar geen tentamens doen - maar het moest niet te gek worden. Lees verder haar brieven, die schijnen de moeite waard te zijn, en vertaald in het Nederlands, want de elite schreef in die tijd Frans.


Overigens woonde de familie 's winters aan de Kromme Nieuwegracht. Ze zaten maar de helft van het jaar in het slot.


Helemaal leuk is dat op de schoorsteen een ooievaarsnest zit, bemand door twee ooievaars, toen wij langs kwamen.

Hè shit

Zit ik net op Ximon.nl te kijken naar een mooie, goeie spannende verhaal over de dubbelganger van Uday Saddam Hussein, blijkt het een nepverhaal te zijn. Uday had helemaal geen dubbelganger.

Maar ja, Three Kings zal ook wel niet echt gebeurd zijn en dat was ook een mooie film.

In deze film speelt Dominic Cooper (waar kennen we die van?) uiteraard zowel de psychopaat Uday als zijn dubbelganger, die het allemaal iets beter bedoelt, maar ook geen kant op kan als hij voor zijn baan als dubbelganger wordt gevraagd.

Vooral Uday is wel erg fijn. Een goeie psychopaat, die coke snuift van het puntje van een mes, op zijn verjaardagspartijtje iedereen zich laat uitkleden (het soort mensen dat daar komt heeft daar ook weinig moeite mee), de voorproever van zijn vader met een mes mishandelt en dan met zijn gouden pistool afschiet, een bruid verkracht die daarna van het balkon spring en met zijn open Porsche Targa schoolmeisje probeert te verleiden met hem mee te gaan.

Het is allemaal wel een beetje veel van het goeie, maar ik vond het beklemmend, dus dan moet het overtuigend zijn geweest. Ik merk dat ik het me dwarszit dat het fictie is. Ach ja.

Lekker zuipen niet betalen

Vanochtend gewekt door Herre Kingma (hij stond niet in mijn slaapkamer, maar wendde zich tot mij via de wekkerradio) die geroepen heeft dat comazuipers hun medische behandeling zelf moeten betalen. Lijkt me een briljant plan. Er zijn weinig situaties waarin het verband tussen oorzaak en gevolg duidelijker is en ik vind het een mooi idee dat mensen hun eigen schade betalen.

En dan komt een of andere PvdA-volksvertegenwoordiger ertegenin roepen dat dat niet mag, omdat het comazuipen niet helpt voorkomen. Lea Bouwmeester, grrrrr! Daar heeft ze helemaal gelijk in, het heeft er alleen niks mee te maken.

Waarom moet ik meebetalen aan de ziekenhuisrekening van een puber die geen maat heeft weten te houden? Laat zijn moeder dat lekker doen. Dan kunnen ze mijn centen uitgeven aan het wassen van bejaardenbillen (dat zei een collega een keer toen ik de behoefte uitsprak af en toe eens wat maatschappelijk relevanters te doen dan losbladige uitgaven te verkopen: "O, bejaardenbillen wassen?". En toen ben ik in de Raad van Toezicht van het Hivos Triodos Fonds gegaan, daar krijg je tenminste geen vieze handen van.)

De vraag werd ook nog gesteld of je rokers moest laten betalen voor hun medische zorg of voetballers voor hun gebroken benen. Nou, allemaal goeie ideeën: als je rookt neem je het risico dat je een beroep moet doen op medische voorzieningen dat je had kunnen voorkomen. Betaal dan een wat hogere premie.

Idem als je je graag volvreet. Is vast een hele zielige reden voor, maar doe daar zelf effe wat aan in plaats van de rekening bij iemand anders te leggen.

En als je been doormidden wordt geschopt door een enthousiaste tegenspeler, zou je hem de schade kunnen laten betalen. Het kost me nogal wat, dus het lijkt me geen slecht idee om de dader aansprakelijk te stellen. Waarom moet iemand die nooit voetbal kijkt daaraan meebetalen?

Ik ben benieuwd wat mijn nieuwe partij hiervan vindt.